Xẹp phổi

Đại cương

Xẹp phổi là gì?

Xẹp phổi là hiện tượng xẹp nhu mô phổi đi kèm với giảm thể tích. Xẹp phổi có thể là xẹp hoàn toàn hoặc một phần của toàn bộ phổi hoặc khu vực (thùy) của phổi. Xẹp phổi xảy ra khi các túi khí nhỏ (phế nang) trong phổi bị xì hơi hoặc có thể chứa đầy chất lỏng phế nang. Chứng xẹp phổi là một trong những biến chứng hô hấp phổ biến nhất sau phẫu thuật, người bệnh thường có một số triệu chứng như: khó thở, đau tức ngực. Đây cũng là một biến chứng có thể có của các vấn đề hô hấp khác, bao gồm xơ nang, khối u phổi, chấn thương ngực, chất lỏng trong phổi và suy hô hấp. Bệnh cũng có thể xảy ra khi hít phải vật lạ.

Nguyên nhân gây xẹp phổi

Xẹp phổi thường do một số nguyên nhân như:

Do chất nhầy tích tụ trong đường hô hấp, thường xảy ra trong và sau khi phẫu thuật vì bạn không thể ho. Thuốc được dùng trong phẫu thuật khiến phổi phồng ít hơn so với bình thường, do đó chất tiết bình thường bị ứ đọng trong đường hô hấp. Hút phổi trong khi phẫu thuật giúp làm sạch những chất tiết nhưng chúng có thể tiếp tục hình thành ngay sau đó. Tắc nghẽn chất nhầy cũng phổ biến ở trẻ em, trẻ bị xơ nang và trong cơn hen nặng;

Do hít phải vật thể lạ. Xẹp phổi là tình trạng phổ biến ở trẻ em khi hít vào một vật lạ, chẳng hạn như đậu phộng hoặc một phần đồ chơi nhỏ vào phổi.

Do hẹp đường hô hấp - Nhiễm trùng mạn tính bao gồm cả nhiễm nấm, lao và các bệnh khác, có thể gây sẹo và làm hẹp đường hô hấp chính.

Khối u trong đường hô hấp chính. Tình trạng tăng trưởng bất thường có thể làm hẹp đường hô hấp.

Cục máu đông: Chỉ xảy ra nếu có nhiều máu chảy vào phổi nhưng bạn không thể ho ra.

Một số nguyên nhân khác:

Do có chấn thương ngực, ví dụ té ngã hoặc tai nạn xe hơi, khiến bạn không dám thở sâu (do đau), vì có thể dẫn đến đè nén phổi;

Do tràn dịch màng phổi. Đây là sự tích tụ dịch giữa các mô lót phổi (màng phổi) và bên trong thành ngực;

Do viêm phổi - các loại viêm phổi khác nhau, nhiễm trùng phổi, có thể gây xẹp phổi tạm thời.

Do có tràn khí màng phổi. Khí rò rỉ vào không gian giữa phổi và thành ngực, gián tiếp gây ra xẹp một phần phổi hoặc hoàn toàn;

Do sẹo mô phổi. Sẹo có thể được gây ra bởi chấn thương, bệnh phổi hoặc phẫu thuật. Trong những trường hợp này, xẹp phổi không nghiêm trọng như những tổn thương mô phổi do sẹo gây ra;

Do khối u lớn có thể chèn ép và làm xẹp phổi, chứ không làm tắc nghẽn đường dẫn khí.

Triệu chứng của xẹp phổi

Xẹp phổi có thể không có dấu hiệu hoặc triệu chứng rõ ràng. Bản thân xẹp phổi không có triệu chứng trừ khi có thiếu oxy máu hoặc viêm phổi. Các triệu chứng thiếu oxy có xu hướng liên quan đến độ nặng và mức độ nghiêm trọng của chứng xẹp phổi. Với sự xẹp phổi nhanh và rộng, khó thở hoặc thậm chí là suy hô hấp có thể tiến triển. Với sự tiến triển chậm, xẹp phổi ít, các triệu chứng có thể nhẹ hoặc không có.

Khó thở;

Thở nhanh, thở nông

Ho.

Chẩn đoán

Căn cứ vào kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng. Một số xét nghiệm cận lâm sàng.

Chụp CT: Vì CT là một kỹ thuật chính xác hơn so với chụp Xquang, đôi khi nó có thể giúp phát hiện tốt hơn nguyên nhân và loại gây bệnh xẹp phổi.

Đo oxy: Thử nghiệm đơn giản này sử dụng một thiết bị nhỏ đặt trên ngón tay để đo mức oxy trong máu. Nó giúp xác định mức độ nghiêm trọng của chứng xẹp phổi.

Siêu âm lồng ngực: Xét nghiệm không xâm lấn này có thể giúp cho bác sĩ biết được sự khác biệt giữa chứng xẹp phổi, xơ cứng phổi, sưng phổi do chất lỏng trong túi khí và tràn dịch màng phổi.

Nội soi phế quản: Sử dụng đầu ống linh hoạt, được gắn camera chiếu sáng đưa xuống cổ họng cho phép bác sĩ nhìn thấy những gì có thể gây ra tắc nghẽn, chẳng hạn như nút nhầy, khối u hoặc dị vật. Phương pháp này cũng có thể được sử dụng để loại bỏ tắc nghẽn.

Ngoài các phương pháp trên, thầy thuốc còn có thể cho chụp CT lồng ngực.

Điều trị

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh, hoặc tùy theo dấu hiệu bệnh cụ thể mà bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.

Điều trị nội khoa: Một số loại thuốc thường sử dụng:

Acetylcystein (Acetadote, Mucomyst), làm lỏng chất nhầy và làm dễ dàng loại bỏ chúng khi ho.

Thuốc hít giãn phế quản (Foradil, Maxair, Proventil, Serevent, Ventolin, Xopenex), mở ống phế quản, làm cho thở dễ dàng hơn.

DNase (Dornase Alfa), được sử dụng để xóa nút chất nhầy ở trẻ em bị xơ nang và được chấp nhận cho điều trị xẹp phổi cho những người không có bệnh xơ nang.

Điều trị ngoại khoa:

Điều trị ngoại khoa được thực hiện trong trường hợp có dị vật trong đường thở, hoặc có khối u gây chèn ép cần phải phẫu thuật.

Vật lý trị liệu kết hợp

Vỗ tay trên ngực trên khu vực bị xẹp để làm lỏng chất nhầy.

Thực hiện các bài tập thở sâu (khuyến khích đo phế dung).

Định vị cơ thể để đầu thấp hơn ngực (được gọi là tư thế dẫn lưu), cho phép chất nhầy thoát ra tốt hơn.

Bổ sung oxy, có thể giúp giảm bớt khó thở.