Viêm tủy ngang - Transverse Myelitis

Đại cương

Viêm tủy ngang (Transverse myelitis - TM) là hiện tượng rối loạn hệ thần kinh do tình trạng viêm ở một đoạn của tủy sống, vị trí viêm thường là thành phần bao phủ tế bào sợi thần kinh (myelin). Các đợt viêm tấy có thể làm tổn thương hoặc phá hủy myelin, một chất béo cách ly bọc ngoài các sợi tế bào thần kinh. Tổn thương này hình thành sẹo trong hệ thần kinh (thương tích trên cột sống) gây cản trở cho hoạt động giao tiếp giữa các dây thần kinh và tủy sống và phần còn lại của cơ thể, gây giảm sút hoặc vắng mặt cảm giác sau chấn thương. Một số trường hợp bệnh nhân bị viêm tủy ngang còn có thể biến chứng dẫn tới yếu cơ, liệt cơ, hay rối loạn chức năng đường ruột, bàng quang.

Nguyên nhân

Cơ chế sinh bệnh viêm tủy ngang thường không rõ ràng. Các nhà khoa học cho rằng viêm tủy ngang có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra như:

- Viêm mạch

- Do nhiễm trùng mycoplasmal - một hình thức tương đối nhẹ của bệnh viêm phổi do vi khuẩn, có thể hoạt động như một kích hoạt cho cơ chế hệ thống miễn dịch gây ra bệnh viêm tủy ngang.

- Do bệnh Lyme

- Do bệnh giang mai

- Do bệnh lao

- Do viêm màng não do virus

- Do xơ cứng rải rác (đây là nguyên nhân thường gặp nhất)

- Do tác dụng phụ của việc sử dụng thuốc amphetamines, heroin đường tĩnh mạch, hoặc thuốc chống sốt rét hoặc thuốc chống nấm

Triệu chứng

Bệnh viêm tủy ngang khi bắt đầu xuất hiện đã nhanh chóng gây ra những triệu chứng khó chịu cho người bệnh. Các triệu chứng này có thể diễn tiến nhanh chóng ngay trong những ngày tiếp theo.Viêm tủy ngang có thể ảnh hưởng tới 1 bên hoặc cả 2 bên cơ thể. Bệnh nhân bị viêm tủy ngang thường có một số biểu hiện như sau:

Đau nhói đột ngột: có thể xuất hiện ở cổ hoặc lưng (tùy theo vị trí cột sống bị ảnh hưởng). Cảm giác đau nhói, tức có thể lan xuống chân hoặc cánh tay xung quanh bụng.

Cảm giác tê, lạnh, ngứa hoặc nóng ran ở da ngực, bụng, hoặc chân,...

Yếu tay hoặc chân. Một số người bị yếu nhẹ nói rằng họ đi bị vấp, kéo lê một chân hoặc chân của họ cảm thấy nặng nề khi di chuyển. Những người khác có thể phát triển tê nghiêm trọng.

Vấn đề bàng quang và ruột. Những vấn đề này có thể bao gồm gia tăng số lần đi tiêu, tiểu không tự chủ, đi tiểu khó khăn và táo bón.

Biến chứng

Đau ở vùng bị cột sống bị viêm tủy ngang là một trong các biến chứng lâu dài của sự rối loạn phổ biến nhất gây suy nhược.

Co cứng cơ. Độ cứng hoặc đau co thắt ở cơ, đặc biệt là ở chân và mông, ảnh hưởng đến hầu hết những người còn sót lại ảnh hưởng của bệnh viêm tủy ngang.

Tê cánh tay. Tê cánh tay một phần hoặc hoàn toàn, chân hoặc cả hai có thể kéo dài sau khi khởi phát các triệu chứng ban đầu.

Rối loạn chức năng tình dục. Đàn ông có thể gặp khó khăn trong việc đạt được sự cương cứng hoặc đạt cực khoái. Phụ nữ có thể khó đạt cực khoái.

Loãng xương. Giới hạn hoạt động thể chất trong thời gian dài vì bệnh viêm tủy ngang có thể dẫn đến loãng xương, xốp hoặc yếu xương. Những người bị loãng xương có nguy cơ gãy xương.

Trầm cảm. Trầm cảm hoặc lo âu thường gặp ở những người có biến chứng lâu dài vì những thay đổi đáng kể trong lối sống, căng thẳng của đau mãn tính hoặc khuyết tật, và tác động của rối loạn chức năng tình dục trên các mối quan hệ.

Chẩn đoán

Lâm sàng

- Hội chứng nhiễm khuẩn:

+ Khởi phát sốt cao, kèm theo đau các dây thần kinh ở khu vực bị viêm, đau lan theo khoanh đoạn da do các khoanh tủy đó chi phối.

+ Một số trường hợp khởi phát bằng hội chứng nhiễm khuẩn ở cơ quan khác như: viêm phổi không điển hình , xuất hiện ở bệnh nhân đang mắc bệnh truyền nhiễm khác (Viêm gan, quai bị , sởi ) ,hoặc các bệnh như Lupus ban đỏ hệ thống.

Bệnh có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc sau một tuần.

- Hội chứng thần kinh khu trú :

+ Giai đoạn choáng tủy :

. Liệt các chi dưới, thành bụng, phần dưới của thân một cách toàn bộ , đồng đều và giảm trương lực cơ.

. Mất các phản xạ gân xương, phản xạ da và niêm mạc.

. Mất cảm giác nông, sâu và nội tạng dưới mức tổn thương. Giới hạn trên tổn thương chức năng cảm giác bình thường, đôi khi có một dải tăng cảm ngay trên vùng tổn thương.

. Rối loạn cơ vòng: Thường xuất hiện sớm ( bí đái, đái khó, nếu nặng thì đái dầm).

. Rối loạn dinh dưỡng, thực vật: Loét sớm điểm tỳ đè, loét rộng và rụng lông, tóc.

+ Giai đoạn tự động tủy :

. Biểu hiện bằng sự trở lại của một vài hoạt động phản xạ tự động tủy, xuất hiện muộn từ tuần thứ 4-6 và có thể tiếp diễn trong 4- 6 tháng.

Cận lâm sàng:

- Dịch não tủy: một số trường hợp biểu hiện tăng bạch cầu, protein.

- Xét nghiệm máu: có thể tăng tốc độ máu lắng, thay đổi công thức bạch cầu.

- Chụp cộng hưởng từ tủy sống: Có thể thấy tăng tín hiệu T2 ở vùng tổn thương và tăng khẩu kính của tủy.

Điều trị:

Điều trị viêm tủy ngang thường được sử dụng theo phác đồ dưới đây:

- Kháng sinh tùy theo nguyên nhân hoặc theo kháng sinh đồ.

- Corticoid : đường tiêm, dùng ngay khi có triệu chứng khởi phát, dùng liều cao (Methylpretnizolon) 1000mg truyền tĩnh mạch từ 3-5 ngày đầu, sau đó tùy thuộc tổn thương trên phim chụp cộng hưởng từ và lâm sàng để chỉnh liều.

- Thuốc tăng dẫn truyền thần kinh: Nivalin 2,5mg x 2- 4 ống/ ngày.

- Vitamin nhóm B tổng hợp liều cao.

- Chống loét: đệm chống loét, lau sạch da, trở mình 1- 2 giờ một lần.

- Chống nhiễm trùng đường niệu: Nếu bí đái thì đặt sonde dẫn lưu, 2- 3 ngày rút ra cho bệnh nhân tập đi tiểu.

- Chế độ dinh dưỡng: Nên chú ý tăng đạm.

-Tập vận động, châm cứu, xoa bóp, điều trị vật lý trị liệu. Vật lý trị liệu giúp tăng sức mạnh và tăng cường điều phối. Vật lý trị liệu có thể sẽ dạy sử dụng các thiết bị trợ giúp, như xe lăn, gậy hoặc niềng răng, nếu cần thiết.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************