Hội chứng Horner

Đại cương

Hội chứng Horner là gì?

Hội chứng Horner là hiện tượng các dây thần kinh từ não đến mặt và mắt bị mất kết nối (gián đoạn) làm liệt giao cảm mắt gây giảm kích thước đồng tử, sụp mí, giảm tiết mồ hôi trên mặt, mắt ở vùng mắc hội chứng. Hiện tượng này thường chỉ xảy ra ở một bên của cơ thể.

Lưu ý: Hội chứng Horner không phải là một bệnh mà là tập hợp các triệu chứng. Hội chứng Horner có thể do nguyên nhân khách quan (do bệnh lý, chấn thương) hoặc do nguyên nhân chủ quan (bẩm sinh).

Triệu chứng nổi trội của hội chứng horner

Do hội chứng Horner thường chỉ xẩy ra ở 1 bên mặt nên các triệu chứng cũng chỉ xuất hiện ở vùng mặt bị ảnh hưởng. Các triệu chứng thường gặp khi mắc hội chứng horner:

Một bên đồng tử co nhỏ liên tục (miosis), luôn có độ chênh lệch về kích thước đồng tử 2 bên mắt.

Mí mắt nhỏ giọt hay còn gọi là sụp mí mắt trên (Ptosis).

Mí mắt dưới mỏng, nâng cao (còn gọi là sụt mí ngược)

Mắt bị trũng hoặc có sung huyết ở mắt

Không có mồ hôi ở một bên mặt.

Triệu chứng không điển hình: Đau đầu – hay gặp ở người từ 45 tuổi trở lên.

Với trường hợp mắc hội chứng horner bẩm sinh thì mống mắt thường có sắc tố nhạt, màu xanh xám.

Nguyên nhân gây ra Hội chứng Horner

Ngoài nguyên nhân vô căn (không rõ nguyên nhân) thì Nguyên nhân gây ra hội chứng horrner là do dây thần kinh giao cảm vùng mặt và mắt bị tổn thương. Dây thần kinh giao cảm ko trực tiếp đi từ não tới mặt mà nó nó bắt đầu trong khu vực của não được gọi là vùng dưới đồi, đi qua não và sau đó xuống cột sống để vào ngực. Từ ngực, nó quay trở lại lên cổ, bên cạnh các động mạch cảnh vào hộp sọ và sau đó đến mắt. Nếu các dây thần kinh bị tổn thương tại bất kỳ điểm nào dọc theo tuyến đường này, có thể dẫn đến hội chứng Horner. Con đường thần kinh bị ảnh hưởng trong hội chứng Horner được chia thành ba loại theo từng loại tế bào thần kinh như sau:

Tế bào thần kinh bậc nhất

Tế bào thần kinh bậc nhất là các tế bào thần kinh trên đoạn từ vùng dưới đồi ở đáy não, đi qua cuống não và kéo dài đến phần trên của tủy sống. Các trường hợp bệnh lý trong khu vực này có thể phá vỡ chức năng thần kinh gây ra hội chứng Horner bao gồm:

Đột quỵ

Các khối u trong não

Các bệnh gây ra mất vỏ bọc của tế bào thần kinh (myelin)

Các chấn thương vùng cổ

Các u nang hoặc khoang cột sống (bệnh rỗng tủy sống)

Tế bào thần kinh bậc hai

Tế bào thần kinh bậc hai là các tế bào thần kinh xuất phát từ đoạn cột sống, qua phần trên của ngực và đi vào bên trong cổ. Các nguyên nhân gây tổn thương thần kinh ở khu vực này có thể có là:

Ung thư phổi

Khối u vỏ myelin (Schwannoma)

Tổn thương các mạch máu lớn dẫn máu từ tim (động mạch chủ)

Ảnh hưởng sau phẫu thuật khoang ngực

Tế bào thần kinh bậc ba

Các tế bào thần kinh này kéo dài dọc bên cạnh cổ và dẫn đến da mặt và các cơ của mống mắt và mí mắt. Các tổn thương thần kinh trong khu vực này có thể do các vấn đề sau:

Tổn thương động mạch cảnh dọc theo bên cổ

Đau nửa đầu

Tổn thương tĩnh mạch ở cổ

Nhiễm trùng hoặc khối u vùng đáy sọ

Nguyên nhân gây hội chứng horrner ở trẻ em:

Do bẩm sinh đã có khiếm khuyết động mạch chủ.

Do tổn thương cổ hoặc vai lúc đẻ

Do các khối u tuyến nội tiết và hệ thống thần kinh (nguyên bào thần kinh)

Ai dễ có nguy cơ bệnh Hội chứng Horner?

Người cao tuổi, đặc biệt người mắc bệnh cao huyết áp, người có nguy cơ đột quỵ cao.

Người có khối u, hoặc mắc bệnh ung thư ở vùng đầu mặt.

Người bị chấn thương ở vùng đầu mặt hoặc tổn thương các mạch máu lớn: các trường hợp có các tiền sử chấn thương và tổn thương đều có nguy cơ mắc hội chứng Horner cao hơn.

Người thường xuyên hút thuốc lá sẽ dẫn tới nguy cơ cao mắc bệnh về mạch máu dễ gây tổn thương tới tế bào thần kinh.

Chẩn đoán hội chứng horner

Hội chứng Horner có thể được chẩn đoán dựa trên các tiền sử bệnh và biểu hiện lâm sàng. Bác sĩ có thể thử nghiệm phản xạ đồng tử trong các trường hợp nghi ngờ bị hội chứng Horner bằng cách dùng thuốc co đồng tử, sau đó so sánh phản ứng của hai mắt.