Chẩn đoán và điều trị Viêm cột sống đĩa đệm, viêm khớp háng, viêm nhiều khớp

1 - Viêm cột sống đĩa đệm:

a/ Vi khuẩn: Viêm cột sống đĩa đệm do vi khuẩn thương hàn được coi là kinh điển, nhưng ngày nay hầu như không còn gặp nữa. Phần lớn là do tụ cầu, viêm thường thứ phát sau một mụn nhọt, viêm cơ, chấn thương ở vùng gần cột sống.

b/ Triệu chứng: tùy thuộc vào từng đoạn của cột sống.

- Cột sống cổ: đau, hạn chế vận động, nếu để muộn không chẩn đoán và điều trị kịp thời, có thể gây nên chèn ép hành tủy và tủy, dẫn đến tử vong.

- Cột sống lưng: dấu hiệu chèn ép các rễ thần kinh liên sườn.

- Vùng thắt lưng: hạn chế các động tác cúi, ngửa, nghiêng, quay. Biến dạng và chèn ép vùng đuôi ngựa của tủy sống.

c/ Chẩn đoán: Thường khó lúc đầu, các triệu chứng kín đáo. Sau đó cần phân biệt với lao cột sống. Để xác định phải dựa vào tiền sử, sự tiến triển của bệnh và xét nghiệm, nhất là xét nghiệm vi khuẩn (bằng cách chọc dò vùng tổn thương).

2- Viêm khớp háng:

Khớp ở sâu lấp sau các khối cơ, khó phát hiện dấu hiệu sưng khớp. Nếu điều trị không kịp thời, bệnh dẫn đến những hậu quả rất trầm trọng như trật khớp, viêm đầu xương đùi và nhất là viêm xương cánh chậu lan rộng.

3- Viêm nhiều khớp:

bao giờ cũng nằm trong bệnh cảnh nhiễm khuẩn huyết, thường là 2 khớp đối xứng. Chẩn đoán dễ nhưng điều trị khá phức tạp.

B- Thể bệnh theo vi khuẩn:

1- Do não mô cầu, phế cầu: khá hiếm, chẩn đoán không khó vì viêm khớp bao giờ cũng thứ phát sau viêm màng não, viêm phổi.

2- Do lậu cầu: Trước đây gặp nhiều nhưng hiện nay ít thấy do được điều trị sớm bằng kháng sinh.

Sau khi viêm nhiễm ở phần sinh dục, tiết niệu, vi khuẩn có thể tới khớp háng hoặc gối gây một tình trạng viêm cấp tính với đầy đủ các triệu chứng như mô tả ở trên.

Chẩn đoán dựa vào bệnh sử, bệnh tích ở bộ phận sinh dục và nhất là tìm thấy vi khuẩn ở dịch khớp.

Ngoài thể cấp tính, lậu cầu còn có'thể gây nên một thể đặc biệt mạn tính, kéo dài dẫn đến dịch khớp, dễ nhầm với lao khớp.

3- Do các vi khuẩn khu trú ở đường tiết niệu: những bệnh nhân có viêm đường tiết niệu mãn tính, vi khuẩn có thể qua đường tĩnh mạch tới một số khớp gần đó gây viêm như: cột sống thắt lưng, khớp háng, khớp vệ, khớp cùng chậu ... vi khuẩn hay gặp ở đây là trực khuẩn Coli, Pseudomonas ...

4- Các loại khác: rất hiếm gặp, như xoắn khuẩn giang mai, trực khuẩn mủ xanh, vi khuẩn Pfeiffer. Giang mai gây viêm khớp trong giai đoạn II của bệnh bao giờ cũng^ có kèm theo viêm xương. Gần đây người ta tìm thấy một loại xoắn khuẩn gây viêm khớp thuộc loại Borrelia và gọi là bệnh Lyme.

IV- CHẨN ĐOÁN:

A- Chẩn đoán xác định:

1- Dựa vào tiền sử và hoàn cảnh sinh bệnh, tính chất thứ phát của viêm khớp nhiễm khuẩn.

2- Triệu chứng toàn thân: hội chứng nhiễm khuẩn ...

3- Triệu chứng tại khớp: tổn thương thường chỉ ở 1 khớp. Biểu hiện viêm: sưng, nóng, đỏ, đau rất rõ rệt, nhất là triệu chứng đau làm hạn chế vận động nhiều.

, 4- Xét nghiệm và X quang: các xét nghiệm về viêm (+) và có những thay đổi điển hình của dịch khớp. Dấu hiệu X quang khá rõ khi bệnh đã tiến triển lâu.

B- Chẩn đoán phân biệt:

1 - Giai đoạn đầu của bệnh cần phân biệt với:

a- Thấp khớp cấp: viêm nhiều khớp, tính chất di chuyển, các triệu chứng ở tim, xét nghiệm và điện tâm đồ.

b- Chảy máu khớp trong bệnh Hemophillie: khớp bị sưng và đau dữ dội sau chấn thương, va chạm. Chẩn đoán dựa vào tiền sử hay chảy máu kéo dài sau chấn thương, xét nghiệm thời gian máu đông kéo dài, dịch khớp có máu.

c- Bệnh Goutte cấp tính: viêm đau dữ dội các khớp chi dưới, hay gặp nhất ở bàn ngón chân cái, tiền sử có viêm nhiều đợt, lượng acid uric máu tăng cao.

d- Bệnh Reiter: viêm khớp do virus, viêm nhiều khớp xuất hiện sau viêm màng tiếp hợp mắt, niệu đạo và hội chứng lỵ. Trong dịch khớp thấy các tế bào có hạt vùi.

e- Tràn dịch khớp không liên tục và viêm khớp nhỏ hay tái phát: dựa vào tiền sử hay tái phát, tính chất viêm và tiến triển nhất là dựa vào dịch khớp.

2- Giai đoạn sau của bệnh, khi viêm kéo dài cần chẩn đoán phân biệt với: a- Lao khớp: dựa vào biểu hiện viêm và dịch khớp.

b- Viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp thể một khớp, phân biệt dựa vào các triệu chứng lâm sàng, dịch khớp và X quang.

c- Đợt viêm cấp của thoái hóa khớp: dựa vào tiền sử, dịch khớp và X quang.

V- TIẾN TRIỂN, BIẾN CHỨNG VÀ ĐIỀU TRỊ:

A- Tiến triển:

Trước đây khi chưa có kháng sinh, viêm khớp nhiễm khuẩn là một bệnh nặng, thường để lại những hậu quả nặng nề nhất là về phương diện chức năng. Hiện nay tuy có nhiều thuốc đặc hiệu, nhưng một số trường hợp chẩn đoán muộn, điều trị không đầy đủ thường có những biến chứng như sau:

1- Viêm từ khớp lan rộng sang sụn khớp và đầu xương gây trật khớp một phần hay toàn phần.

2- Phá hủy sụn khớp gây dính khớp, mất chức năng vận động.

3- Vi khuẩn từ khớp qua vùng xương lân cận gây viêm xương, cốt tủy viêm kéo dài dai dẳng, điều trị rất khó khăn.

4- Viêm ở vùng cột sống gây chèn ép tủy sống, gây gù vẹo cột sống.

5- Vi khuẩn ổ viêm khớp đi tới các bộ phận khác gây viêm, abcès (gan, phổi, thận).

B- Điều trị:

1- Nguyên tắc chung:

a- Điều trị sớm, mạnh:

- Điều trị càng sớm thì thời gian điều trị càng ngắn và khi khỏi càng ít để lại di chứng.

- Kháng sinh phải cho liều cao và thời gian dài cho đến khi hết biểu hiện viêm.

b- Kết hợp điều trị nội khoa, vật lý và ngoại khoa tùy theo giai đoạn của bệnh.

2- Áp dụng thực tế:

a- Trong giai đoạn đầu (từ 1 đến 2 tuần đầu):

- Sử dụng kháng 'Sinh liều cao dựa vào kháng sinh đồ, nếu không có kháng sinh đồ thì cho kết hợp tối thiểu 2 loại kháng sinh trở lên, theo dõi nếu thấy tiến triển không tốt nên đổi loại kháng sinh khác.

Chỉ cần cho thuốc bằng đường toàn thân vì màng hoạt dịch trong giai đoạn này ngấm thuốc dễ dàng. Dùng kháng sinh kéo dài cho đến khi hết biểu hiện viêm trên lâm sàng và xét nghiệm.

- Chọc tháo dịch khớp, nếu đã thành mủ thì cần dẫn lưu.

- Đặt chi có khớp bị viêm cố định ở tư thế cơ năng bằng nẹp hoặc máng. Khi biểu hiện viêm giảm thì vận động dần, nên vận động sớm để tránh dính khớp và teo cơ.

- Xoa bóp các cơ ở đoạn chi gần khớp viêm để tránh teo cơ.

- Cho các thuốc giảm đau, các Vitamin nhóm B, truyền máu để tăng sức đề kháng.

b- Khi bệnh đã kéo dài, tổn thương nặng (do chẩn đoán muộn hoặc điều trị không đầy đủ) cần kết hợp điều trị nội khoa, ngoại khoa và chỉnh hình:

- Sử dụng kháng sinh đường toàn thân và tại chỗ.

- Phẫu thuật mở dẫn lưu mủ, nạo những phần xương chết, đặt lại khớp nếu có trật khớp. Nếu tổn thương quá nặng có thể làm dính khớp ở tư thế cơ năng.

- Chỉnh hình khi có các di chứng, bằng các phương pháp vật lý và ngoại khoa.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************