Bệnh tiểu đường theo học thuyết đông y và cách điều trị

Vì sao sinh ra bệnh tiêu khát (Đái tháo đường)?

Trong Đông y, bệnh tiêu khát được xếp vào ngũ lâm chứng hay còn gọi là bệnh ba nhiều một ít (ăn nhiều, uống nhiều, tiểu tiện nhiều nhưng cơ thể càng ngày càng gầy đi).

Nguyên nhân bệnh:

Nguyên nhân của bệnh tiêu khát có nhiều nhưng chủ yếu là:

1) Do ăn uống.

2) Do tình chí tổn thương tinh thần.

3) Do phòng dục quá độ.

Về ăn uống do ăn nhiều thức ăn béo, ngọt, uống nhiều rượu bia. Sách Tố Vấn cho rằng: “Người bệnh vì ăn nhiều chất béo ngọt, chất béo làm cho nóng ở bên trong, chất ngọt tích tụ tràn lên mà thành bệnh tiêu khát". Ông Dụ Gia Ngôn nhà Y học nổi tiếng của Trung Quốc thì cho rằng: “Do thức ăn ngon, rượu ngon mà ăn uống quá nhiều, càng ăn nhiều càng tích lại. Tích lâu thì phát nhiệt làm tổn thương tân dịch, cho nên uống nước vào để cho tiêu, nhưng càng uống càng tiêu, càng khát nên sinh ra bệnh ở trung tiêu". Do tình chí quá độ, người xưa cho rằng: “Do tinh thần kích thích lâu dài, quá suy nghĩ, làm tổn thương âm, hao tân dịch mà có sự liên quan đến phát sinh và tái phát của bệnh tiêu khát".

Do phòng dục quá độ: Bệnh tiêu khát sinh ra khi thận còn khỏe mạnh. Nhưng do phóng túng tình dục quá độ thận thủy khô kiệt, sinh ra khát phải uống nhiều sinh ra chứng tiêu khát. Những nguyên nhân trên đối với Đông y là do âm hư. Nhất là thận âm hư. Từ thận âm hư dẫn đến thận dương hư. Do thận âm hư dẫn đến tỳ âm hư dẫn đến vị nhiệt, tỳ âm hư dẫn đến phế âm hư. Vì vậy, Đông y còn gọi là bệnh tiêu khát (bệnh tiểu đương) là bệnh của tam tiêu: Đó là thượng tiêu, trung tiêu và hạ tiêu. Bệnh nhân có triệu chứng khát nhiều, uống nhiều là bệnh ở thượng tiêu, phế nằm ở vị trí thượng tiêu. Do phế âm hư hỏa vượng phế ráo mà khát nhiều, càng uống càng thấy khát. Bệnh nhân ăn nhiều là bệnh ơ trung tiêu, tỳ nằm ở vị trí trung tiêu, do tỳ âm hư dẫn đến vị âm hư. Vị tích hóa thức ăn tiêu hóa nhanh nhưng do tỳ hư nên không hấp thụ được, ăn nhiều nhưng người gầy mòn. Khi thượng tiêu và trung tiêu hỏa mạnh tích nhiệt phế khí không giáng làm cho thận khí sút kém. Thận khí kém thì thận tích thủy cho nên đi tiêu nhiều. Lý Lung Trung đời nhà Đường đã phát hiện ra nước tiểu của người mắc bệnh tiêu khát thường đục và ngọt nên sâu bọ và kiến thường xúm lại để ăn. Ba chứng ăn nhiều, uống nhiều, tiểu tiện nhiều trên lâm sàng biểu hiện có khi không rõ rệt, nhưng có khi chỉ xuất hiện một chứng nên người bệnh không có phản ứng. Đến lúc bệnh nặng thì mới đến thầy thuốc. Các thầy thuốc Đông y căn cứ vào triệu chứng khát nhiều, ăn nhiều hay đi tiêu nhiều mà biện chứng luận trị để tìm cái gốc của bệnh mà điều trị.

Nếu bệnh ở thượng tiêu: Bệnh nhân thường khát nhiều, uống nhiều nước, miệng khô, lưỡi ráo, đại tiện bình thường, tiểu tiện đi luôn là do phế nhiệt tân dịch bị tổn thương, điều trị phải bổ phế, Thanh nhiệt sinh tân.

Nếu bệnh ở trung tiêu: Bệnh nhân ăn nhiều, chóng đói. Ăn uống gấp bội, mà cơ thể ngày càng gầy, đại tiện táo bón chủ yếu là do vị nhiệt thuộc thực chứng, điều trị cần thanh nhiệt, hòa vị sinh tân.

Nếu bệnh ở hạ tiêu: Tiểu tiện đi luôn lượng nhiều, có chất như dầu mỡ lẫn trong nước tiểu là do thận âm bất túc, thường nước tiểu thải ra bằng lượng nước uống vào. Nếu bệnh nhân nặng thì nước tiểu thải ra vô độ... Nam giới thì liệt dương, phụ nữ rối loạn kinh nguyệt, sắc mặt xạm đen, đây không chỉ là thận âm hư mà cả thận dương cũng hư.

Bệnh tiêu khát các thầy thuốc Đông y của nhiều thế hệ đều có một nhận định là: Khi bệnh nặng ở giai đoạn cuối thường biện chứng như: Điếc, mù, mụn nhọt, lở loét có khi hoại tử cả chân tay, thậm chí biến dạng bởi vì do tràng vị táo nhiệt uất kết lâu ngày bốc lên, thủy dịch không thấm được mà sinh ra, làm tổn thương tinh huyết mà dẫn đến tử vong.

Cách điều trị:

Bệnh tiêu khát tuy nguyên nhân do phế, nhiệt, vị nhiệt, thận hư nhưng điều trị cũng cần tập trung vào nguyên nhân chính là do âm hư, táo nhiệt. Hai nguyên nhân này thường là nhân quả của nhau, vì âm hư thì nhiệt thịnh, nhiệt càng thịnh thì âm càng hư. Trong Đông y ba tạng: Phế, vị, thận có quan hệ mật thiết lẫn nhau, khi phế, vị táo nhiệt làm tổn hao tân dịch mà làm tổn thương đến thận âm, như vậy trên lâm sàng chứng tiêu khát là thuộc thực hỏa làm hao tổn tân dịch, do vậy phải trư hỏa thì tân dịch tự sinh ra mà bệnh tiêu khát tự khỏi.

Ngày xưa, cha ông ta đã có những câu ca dao nói về bệnh tiêu khát như sau:

Tam tiêu tiện táo ăn nhiều

Mạch đại, thực chứng dễ điều trị thôi.

Lưỡi trắng là thấp tà rồi.

Biếng ăn, ỉa chảy khắp người phù sưng.

Lưỡi đỏ tía, nhiệt tà chưng.

Ung độc sẽ phát, xem chừng tử vong.

Bài thuốc:

Có rất nhiều bài thuốc điều trị chứng tiêu khát nhưng trước hết phải biết nguyên nhân bệnh ở tạng phủ nào, phải biện chứng, luận trị, lập pháp cho đầy đủ để dùng bài thuốc cho phù hợp với chứng bệnh như: “Lục vị địa hoàng hoàn", “bạch hổ gia nhân sâm thang", “Ngọc nữ tiền”, “Hoàng liên hoàn", “Tiêu khát phương”. “Hoàng kỳ thang", “Kim qũy thận khí hoàn", “Tam nhân lộc nhung hoàn", “Điều vị thừa khí thang”, “Tam hoàng thang”, “Hoàng kỳ lục nhất thang”, “Nhẫn đông đằng hoàn”.

Dùng các bài thuốc trên là rất tốt để điều trị bệnh tiểu đường có hiệu quả. Ngoài ra kết hợp với chế độ ăn hợp lý bệnh tiểu đường sẽ được kiểm soát tốt hơn để tránh biến chứng nguy hiểm.

Bệnh tiểu đường theo học thuyết đông y và cách điều trị

Vì sao sinh ra bệnh tiêu khát (Đái tháo đường)?

Nguyên nhân bệnh:

Cách điều trị:

Bài thuốc:

KIẾN THỨC Y HỌC