Hội chứng tiền đình

1. Hội chứng tiền đình thể can dương thượng kháng

Biện chứng Đông y: Can dương thượng kháng, đàm hỏa nội quấy nhiễu.

Cách trị: Bình can tả hỏạ, hóa đàm giáng khí.

Đơn thuốc: Gia vị ôn đởm thang

Công thức:

Chích thảo	10g	Chỉ thực	5g
Cát căn	25g	Đan sâm	25g
Khương trúc nhự	10g	Trần bì	10g
Khương bán hạ	10g	Phục linh	10g
Sinh từ thạch	15 g	Câu đằng	15g

Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Hiệu quả lâm sàng: Bệnh nhân Trương Văn Thành, nam, 42 tuổi, cán bộ. Bị chứng chóng mặt đã hơn 2 năm, gần đây bệnh tình nặng thêm, một tháng bị 2 lần. Phát bệnh nhìn vật lay động, như ngồi trên xe, lợm giọng, ù tai, hoạt động bệnh tăng thêm, dùng khăn che mắt nằm tĩnh dưỡng. Gần đây nhân công tác vất vả, ngày 17/10/2009 bệnh phát tác. Khám chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng bẩn, mạch huyền hoạt, tai trái nghe bình thường, tai phải yếu. Chẩn đoán hội chứng tiền đình. Nguyên nhân bệnh do can dương thượng kháng, đàm hỏa khuấy nhiễu. Dùng thang trên uống 4 thang, một ngày uống 2 thang, bệnh giảm, uống thêm 10 thang. Ngoài ra dùng bài Sám kỳ nhị trần thang làm viên, uống 2 tháng, bệnh lành, khỏe mạnh, 10 năm không tái phát.

Bàn luận: Lâm sàng ứng dụng phương trên điều trị hội chứng tiền đình đạt hiệu quả cao. Đã điều trị 68 ca, phần lớn uống 1-3 thang bệnh lành hoặc giảm nhiều, sau đó uống củng cố chống tái phát.

2. Hội chứng tiền đình thể Trung tiêu hư hàn

Biện chứng Đông y: Trung tiêu hư hàn, đàm ẩm tràn lên trên.

Cách trị: Bổ hư ôn trung, kiện tỳ thảm thấp khứ đàm.

Đơn thuốc: Ngô linh thang.

Công thức:

Khương hoạt	3g	Đại táo	15g
Phục linh	15g	Quế chi	16g
Ngô thù du	10-30g	Đẳng sâm	20g
Chích cam thảo	6g	Bạch truật	10g

Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Hiệu quả lâm sàng: Bệnh nhân Trần Văn Trung, nữ, 46 tuổi, viên chức. Đột nhiên bị chứng chóng mặt, lợm giọng, nôn mửa, tai ù, không sốt nóng, trước kia đã có lần bị như vậy. Ngày 4/8/2015 vào bệnh viện khám, đo nhiệt độ 36,5°c, huyết áp 130/80mmHg, chất lưỡi trắng lạt, rêu lưỡi trắng nhuận, mạch huyền hoãn. Chẩn đoán chứng tiền đình. Nguyên nhân bệnh do trung tiêu hư hàn, đàm ẩm công lên trên. Điều trị tây y không hiệu quả, về nhà bệnh càng phát triển nôn mửa chóng mặt nặng, người nhà đưa đến Đông y điều trị. Dùng Ngô linh thang uống 1 giờ, bệnh giảm, ngày mai tự đị bộ đến khám được, uống thêm 1 thang các chứng trạng hết, bệnh lành khỏe mạnh, trở về công tác.

Bệnh nhân Nguyễn Văn Hoa, nữ, 50 tuổi, công nhân. Đột nhiên chóng mặt, lợm giọng, buồn nôn ù tai, bệnh viện dùng Glucoza, Vitamin B6, Atropin điều trị không lành. Ngày 7/8/1975 người dìu den Dong y điều trị. Khám nhiệt độ 36,7°c, huyết áp 100/60mmHg chất lưỡi trắng íật, rêu lưỡi trắng hoạt, mạch huyền trì. Chẩn đoán chứng tiền đình, nguyên nhân bệnh do trung tiêu hư hàn, đàm thấp gây nên. Phép trị là bổ hư ôn trung, kiện tỳ thảm thấp. Dùng phương trên uống 1 tháng, ngày sau đến khám cho biết sau khi uống 2 giờ; các triệu chứng giảm 50%, tiếp tực uống thêm 2 thang bệnh lành.

Bàn luận: Ngô linh thang là Ngô thù du thang hợp Lỉnh quế truật cam thang trong Thương hàn luận. Tác dụhg ôn trung tán hàn giang nghịch cầm nôn mửa (phương trước), phướng sau tác dụng kiện tỳ thảm thấp hóa đàm ẩm. Hai phương phối hợp tác dụng trị liệu hư hàn đàm ẩm gấy nên nhiều chứng trạng bệnh như hội chứng tiền đình, môn vị trở trệ (do trung tiêu hư hàn thuộc cơ năng), nhọt lở, cao huyết áp, đau đầu cơ năng, nhọt lở, cao huyết áp, đau đầu cơ năng thần kinh, giun chui ống mật viêm tràng vị cấp tính... đều đạt hiệu quả lành bệnh cao.

3. Hội chứng tiền đình thể đàm trọc nội sinh

Biện chứng Đông y: Đàm trọc nội sinh, hiệp phong quấy nhiễu bên trên.

Cách trị: Hóa đàm thông lạc, tức phong an thần.

Đơn thuốc: Hóa đàm tức phong an thần phương.

Côngthức:

Đảm nam tinh	10g	Mạch môn	15g
Thạch xường bồ	15g	Mẫu lệ	25g
Sinh địa hbàng	15g	Đan bì	15g
Trân châu mẫu	25g	Xích thược	15g
Tiêu tam tiên	30g	Trần bì	15g
Sinh thiết lạc	15g	Phục linh	25g
Hợp hoan hoa	25g	Pháp bán hạ	15g

Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

Hiệu quả lâm sàng: Hội chứng tiền đình là chứng bệnh rất dễ tái phát, nếu bệnh nhân gặp hoàn cảnh công việc quá sức, thần kinh kích động sẽ phát bệnh. Phương Hóa đàm tức phong an thần phương sử dụng trong trường hợp bệnh nhân sau khi phát bệnh, thời gian ngắn chứng trạng ổn định, khôi phục bình thường. Lâm sàng kiểm tra 170 ca, thường uống 3-4 thang là hiệu quả.

4. Hội chứng tiền đình thể can thận hư tổn

Biện chứng Đông y: Can thận hư tổn, tỳ hư thấp thịnh.

Cách trị: Tư bổ can thận, kiện tỳ hóa thấp.

Đơn thuốc: Huyễn vựng thang.

Công thức:

Chích hoàng kỳ	30g	Đảng sâm	30g
Hoài ngưu tắt	15g	Bán hạ	12g
Tang ký sinh	15g	Trần bì	10g
Bạch tật lê	15g	Xương bồ	10g
Đoán từ thạch	30g	Sinh mẫu lệ	30g
Câu kỷ tử	15g	Đương qui	20g
Nữ trinh tử	15g	Cúc hoa	10g

Hiệu quả lâm sàng: Bệnh nhân Nguyễn Thị Hoa, nữ, 38 tuổi, giáo viên. Khám ngày 01/11/2008, Bị hội chứng tiền đình hơn 5 năm, mỗi lần công việc vất vả hoặc bị kích động thần kinh là lên cơn. Khi bị bệnh chóng mắt không mở mất được, tai ù, lợm giọng, nôn mửa, nhẹ thì như ngồi trên xe, nặng thì cảm thấy nghiêng ngã; ăn ít, mệt mỏi, lưng đùi đau, mắt khô sáp, ngón tay tê cứng. Khám chất lưỡi đỏ lạt, trong có vết nứt và dấu răng, rêu lưỡi trắng, bẩn, mạch huyền tê hoạt. Chứng bệnh trong thực có hư phép trị là vừa bồi bổ chính khí vừa trừ tà. Dùng Huyễn vựng thang uống 3 tháng cơ bản lành, thể lực tăng, tinh thần tỉnh táo. Sau đó gia giảm uống thêm mấy thang để củng cố.

Ngày sắc uống 1 thang.

Bàn luận: Hội chứng tiền đình là bệnh thường gặp, y học hiện đại cho rằng do mè lạc trong tai thủy thũng, không cân bằng cho cơ thể. Trong Nội kinh đã sớm nghiên cứu cơ chế bệnh này, cho rằng "các loại chóng mặt hoa mắt, đều do can (chư phong trao huyền giai thuộc vu can), bể tủy không đầy đủ, gây ù tai". Trương Trọng Cảnh trị chứng huyền vựng trị đàm ẩm là chính Hà Gian, Đan Khê nói: "Không có đàm không có hỏa, không sinh chứng huyền vựng", do đó mới phân ra các chứng phong huyền, hóa huyền, đàm huyền, hư huyền... bệnh chứng không giống nhau. Chứng huyễn vựng do thần kinh kích động, ức chế và lao lực làm cho can tỳ thận mất khả năng điều hòa. Can huyết hư thì mắt kém, tay tê cứng, thận hư tổn lưng đùi đau nhức, yếu mỏi ù tai, điếc tai, tỳ hư thì mệt mỏi, thấp khí thịnh thì nặng nề, sưng thũng, mửa ra đàm dãi, rêu trắng dày, mạch huyền hoạt, là chứng khí huyết hư thấp thịnh. Trong phương dùng Câu kỷ tử, Nữ trinh tử bổ can thận, ích âm sáng mát; Ngưu tất, Tang ký sinh bổ ích can thận, ích huyết mạch, gân xương, củng cố gốc; Đẳng sâm, Hoàng kỳ, Đương quy bổ huyết; Cúc hoa, Bạch tật lê sơ phong thanh não; Xương bồ khai khiếu thông lạc, hóa trọc khí; Trần bì, Bán hạ tiêu đàm tán khí kết; Mẫu lệ, Từ thạch trấn liễm dương khí không cho bốc lên. Toàn phương có bổ tán, khai giáng, sơ thông đầy đủ, phối hợp hiệp đồng, biện chứng gia giảm trị được các chứng loại huyễn vựng rất hiệu quả.