HỘI CHỨNG BỆNH VỆ, KHÍ, DINH, HUYẾT

Thaythuoccuaban.com tổng hợp các khái niệm về vệ khí, dinh, huyết trong công năng sinh lý để chỉ diễn biến bệnh lý của ôn bệnh và dựa vào đó mà phân biệt các chứng bệnh và biện chứng luận trị.

1. Hội chứng bệnh ở phần vệ

Ôn bệnh mới phát có các triệu chứng: Sốt, hơi sợ lạnh, nhức đầu, ho, hắt hơi, không mồ hôi hoặc ít mồ hôi, rêu lưỡi trắng mỏng, lưỡi đỏ, mạch phù sác. Đặc điểm của tà ở phần vệ là sốt, sợ lạnh; điều trị biểu chứng phần vệ thường dùng phương pháp tiết trệ thấu hãn.

2. Hội chứng bệnh ở phần khí

+ Nhiệt tích ở phế: Thường thấy sốt, ho, khát nước, rêu lưỡi vàng.

+ Nhiệt ở hung cách: Vùng cách mô bực dọc, sốt, rêu lưỡi vàng.

+ Nhiệt thịnh ở dương minh vị: Sốt cao, có mồ hôi, thở mạnh, nước tiểu vàng sẫm, rêu lưỡi vàng ráo. Mạch hồng đại.

+ Nhiệt ở trường vị: Sốt cao, táo bón hoặc ỉa chảy (do nhiệt) đầy bụng, cứng đau, rêu lưỡi vàng dầy khô hoặc xám đen, có gai. Mạch trầm thực hữu lực.

+ Nhiệt uất ở thiếu dương: Nóng lạnh như sốt rét, sốt nhiều, sỢ lạnh ít, đắng miệng, đau sườn, đau hoặc tức vùng thượng vị, lợm giọng, rêu lưỡi vàng, hơi nhớt. Mạch huyền sác. Nếu nhiệt hiệp thấp biểu hiện hàn nhiệt vãng lai, tức ngực vùng thượng vị, nước tiểu ít.

+ Thấp nhiệt phạm vào tỳ: Sốt âm ỉ, bĩ tức vùng thượng vị, nôn mửa, nặng mình, chân tay mỏi, rêu lưỡi nhớt. Mạch nhu hoãn.

3. Hội chứng bệnh ở phần dinh

Nhiệt tà ở phần dinh: Lưỡi đỏ thẫm, không khát, bực dọc, mất ngủ không yên, nói lảm nhảm, mạch tế sác. Phương pháp điều trị thanh dinh tiết nhiệt. Khi ôn tà mới vào phần dinh phương pháp điều trị là ngoại thấu nhiệt tà.

4. Hội chứng bệnh ở phần huyết

+ Ôn tà vào phần huyết ngoài các triệu chứng bực dọc, mất ngủ, sôt năng về đêm, không khát, thường thấy nôn ra máu, chảy máu cam, ỉa hoặc đái ra máu, ban chẩn, súc huyết, bực dọc phát cuồng. Đặc điểm của nhiệt ở phần huyết là lưỡi đỏ thẫm và triệu chứng xuất huyết. Phương pháp điều trị: Lương huyết giải độc.

+ Chuyển biến của triệu chứng vệ, khí, dinh, huyết thường bắt đầu từ vệ rồi vào khí, vào đến dinh, đến huyết. Cũng có khi bệnh bắt đầu từ phần dinh, phần khí và phần vệ chỉ thoáng qua, triệu chứng của ông bệnh không cố định.

+ Vệ, khí, dinh, huyết có quan hệ chặt chẽ với nhau: vệ và khí đều là khí cơ nhưng vệ chủ phần biểu, khí chủ phần lý. Dinh, huyết đều từ thức ăn uống của ngũ cốc mà hóa inh ra nhưng dinh là tiền thân của huyết, là khí ở trong huyết. Do đó vệ khí dinh huyết thể hiện sự nông sâu và sự chuyên biến qua lại của ôn bệnh.