HỘI CHỨNG BỆNH CỦA 12 ĐƯỜNG KINH

1. Đại cương

Bệnh chứng của tạng phủ và bệnh chứng của kinh lạc cơ bản giông nhau, nhưng có điểm khác biệt là trên đường kinh lạc đi qua khi có bệnh lý thường biểu hiện thêm các chứng trạng tại chỗ và những bộ phận có liên quan. Trong phần này trình bày thêm những phần có liên quan đó.

2. Hội chứng bệnh của 12 đường kinh

2.1. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Thiếu âm Tâm

Chủ yếu biểu hiện qua những chỗ kinh lạc của bản kinh đi qua. Chứng trạng chủ yếu là lưỡi cứng hoặc không nói được, họng khô, tâm phiền nóng, đau trong tâm, ngực sườn đầy đau, mé trong cánh tay đau nhức hoặc lạnh buốt, trong lòng bàn tay nóng đau.

2.2. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Thái dương Tiểu trường

Chứng trạng chủ yếu là họng đau, hàm sưng, cổ sưng đau làm cho đầu khó quay trở; vai, khởp vai, khuỷu tay mé sau cánh tay đau nhức, nặng thì vai đau như rời rã, khớp vai mỏi hoặc sệ xuống.

2.3. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Thái âm Phế

Chứng trạng chủ yếu là phế trướng, phát hen suyễn, ngực đầy tức, phiền muộn. Nếu hàn tà xâm phạm vào bì phu, kinh lạc vị dương bị bó kín thì phát sinh nóng rét; thương phong thì tự đổ mồ hôi. Nếu phong nhiệt tắc lấp kinh lạc thì hõm vai đau, sau vai và phía trước cánh tay đau, đau nhức những nơi kinh mạch đi qua.

2.4. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Dương minh Đại trường

Chứng trạng chủ yếu là: Răng đau, bụng đau, cổ sưng, mắt vàng, miệng khô, trong họng như hóc xương, vai đau, ngón tay cái và ngón trỏ đau.

2.5. Hội chứng bệnh của kinh Túc Thái âm Tỳ

Chứng trạng chủ yếu là: Cuông lưỡi cứng đau do kinh mạch của tỳ lên cuống lưỡi và tản ra dưới lưỡi, thân thể khó cử động, ngủ không yên, trong đùi gốì sưng, ngón chân cái tê dại.

2.6. Hội chứng bệnh của kinh Túc Dương minh Vị

Chứng trạng chủ yếu là: Phát nóng mà phía trước người nóng hơn, mũi đau, chảy máu mũi, đau răng, khẩu nhãn oa tà, họng đau, cổ sưng, đầu gối sưng đau, từ nhũ phòng xuống Khí nhai, đùi, qua huyệt Phục thỏ tới phía ngoài chân mu bàn chân đều đau, ngón chân giữa tê dại.

2.7. Hội chứng bệnh của kinh Túc Quyết âm Can

Chứng trạng chủ yếu là: Đầu đau, mắt đỏ, họng khô, tai điếc, má sưng, sườn đau, tinh hoàn sưng đau, đàn ông thì đồi sản, phụ nữ thì bụng dưới cứng đau.

2.8. Hội chứng bệnh của kinh Túc Thiếu dương Đởm

Chứng trạng chủ yếu về đóng mở tấu lý chông không cho ngoại tà xâm nhập vào cơ thể. Khi tà khí đã xâm nhập vào cơ thể thì chính khí và tà khí giao tranh gây ra hàn nhiệt vãng lai, nóng rét qua lại, đau những chỗ đường kinh đi qua, như ngực sườn đầy tức đau; đau nhiều ở chỗ huyệt Khuyết bồn, dưới nách đau, đầu trán đau, khóe mắt đau, tai đau, tai ù, tai điếc, tràng nhạc, ngón chân út và ngón chân áp út tê dại.

2.9. Hội chứng bệnh của kinh Túc Thiếu âm Thận

Chứng trạng chủ yếu là: Miệng nóng lưỡi khô, cổ khô, họng sưng đau; ho ra máu, tâm phiền, mé trong phía sau đùi đau, ốhg chân nóng đau, cảm giác nóng như kiến bò trong ống xương.

2.10. Hội chứng bệnh của kinh Túc Thái dương Bàng quang

Bàng quang cùng vói tấu lý bì mao cùng làm nhiệm vụ bài tiết các chất độc thông qua quá trình hô hấp, cho nên nói Bàng quang thông với biêu khí, ngoại tà xâm phạm thì phát nóng rét tắc mũi. Chứng trạng chủ yếu là: Mắt vàng, chảy nước mắt, khí xung lên gây đau đầu, kèm theo mắt đau nhức, cổ gáy cứng đau, eo lưng đau như gẫy, đùi cứng đau không co được, sưng bắp chuôi cứng đau, khoeo chân khô đau như nứt nẻ, ngón chân út tê dại.

2.11. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Thiếu dương Tam tiêu

Chứng trạng chủ yếu là: Tai ù, tai điếc, họng khô, họng đau, khóe mắt đau, má sưng, trước và sau tai đau, vai, chỏm vai, tay cánh tay phía ngoài đau, ngón chân út và ngón chân áp tê dại.

2.12. Hội chứng bệnh của kinh Thủ Quyết âm Tâm bào lạc

Chứng trạng chủ yếu là: Lòng bàn tay nóng, vai và khủyu tay đau, co rút, dưởi nách sưng, ngực sườn đầy tức, vùng tâm đau, hồi hộp, tâm phiền, sắc mặt đỏ, cười nói huyên thuyên.