Chứng hậu của phủ đởm

1. Đại cương

Đởm có công năng chứa đựng và bài tiết tinh trấp mật, là phủ trung tinh có nhiệm vụ phát sinh khí thanh dương của thiếu dương. Đởm có quan hệ biểu lý với can, nên các chứng trạng biểu hiện trên lâm sàng rất nhiều chỗ phối hợp với nhau.

2. Chứng đởm hàn

Biểu hiện: Khí thanh dương không thăng, trọc đởm không hóa, gây ra ngực bụng phiền đầy, chóng mặt nôn mửa, đêm không ngủ. Chất lưỡi nhợt, rêu lưỡi trắng trơn nhầy. Mạch trầm trì.

3. Chứng đởm nhiệt

Biểu hiện: Ngực bụng đầy tức, phiền táo, miệng đắng, dễ nổi giận, nôn ra nước đắng, hoặc nóng rét qua lại, đêm ngủ không yên. Hai rìa lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhầy. Mạch huyền sác. Nếu đởm nhiệt hiệp thấp thì sẽ phát sinh chứng vàng da.

4. Chứng đởm hư

Biểu hiện: Đầu váng, mắt hoa, đởm yếu dễ kinh sợ, nhìn vật lờ mờ, rạo rực mất ngủ. Chất lưỡi hơi nhợt, ít rêu. Mạch hư.

Bảng tổng hợp những chứng trạng thưởng gặp của phủ Đởm

Biểu hiện Bệnh chứng	Chứng trạng	Rêu lưỡi	Mạch	Quan hệ với tạng khác
Chứng đởm hàn	Khí thanh dương không thăng, trọc đởm không hóa, ngực bụng phiên đầy, chóng mặt nôn mửa, đêm không ngủ .	Chất lưỡi nhợt, rêu lưỡi trắng trơn nhầy.	Mạch Trầm trì.	Quan hệ chặt chẽ với can
Chứng đởm nhiệt	Ngực bụng đầy tức, phiến táo, miệng đắng, dễ nổi giận, nôn ra nước đắng, hoặc nóng rét qua lại, đêm ngủ không yên. Nếu đởm nhiệt hiệp thấp thì sẽ phát sinh chứng vàng da.	Hai rìa lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhầy.	Mạch Huyền sác.	Quan hệ chặt chẽ với can
Chứng đởm hư	Đầu váng, mắt hoa, đởm yếu dễ kinh sợ, nhìn vật lờ mờ, rạo rực mất ngủ.	Chất lưỡi hơi nhợt, ít rêu.	Mạch hư.	Quan hệ chặt chẽ với can
Chứng đởm thực	Người dễ bị kích thích gây ra cáu giận, ngực bụng đầy tức, phiền táo, mạng sườn trướng đau, thậm chí có khi đau dữ dội không trăn trở được, hai bên góc trán và khóe mắt đau nhức, người thường lim dim muốn ngủ.	Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng.	Mạch huyên hữu lực.	Quan hệ chặt chẽ với can

5. Chứng đởm thực

Biểu hiện: Người dễ bị kích thích gây ra cáu giận, ngực bụng đầy tức, phiền táo, mạng sườn trướng đau, thậm chí có khi đau dữ dội không trăn trở được, hai bên góc trán và khóe mắt đau nhức, người thường lim dim muốn ngủ. Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng. Mạch huyền hữu lực.

Đởm với can có quan hệ mật thiết với nhau, trong quá trình bệnh của đởm, thường có thể dẫn tới bệnh của can như: Đau đầu, đau sườn, miệng đắng, mắt hoa mờ...mà bệnh của can cũng thường ảnh hưởng tới đởm như: Nôn mửa ra nước đắng, đêm không ngủ... cho nên về phương diện bệnh cơ, hai tạng phủ này có quan hệ ảnh hưởng lẫn nhau.