Ráng bay

Tên khác:

Tên thường gọi: Ráng bay còn gọi là Ráng đuôi phượng, Lá sồi, Cây chồn đèn, Cốt toái bổ.

Tên tiếng Trung: 栎叶槲蕨

Tên khoa học: Drynaria quercifolia (L) J. Sm

Họ khoa học: Thuộc họ Dương xỉ - Polypodiaceae.

Cây Ráng Bay

(Mô tả, hình ảnh cây ráng bay, phân bố, thu hái, chế biến, thành phần hóa học, tác dụng dược lý...)

Mô tả:

Dương xỉ phụ sinh có thân rễ dày, nghiêng, có vảy hẹp, màu vàng đỏ. Lá có hai loại: Lá hứng mùn, dài đến 30cm, rộng 7-15cm, hình trái xoan, không cuống, xẻ thuỳ thưa và nhọn, lá thường có cuống dài đến 35cm, màu vàng rơm hơi xám, phiến dài tới 1,4m, rộng 30-40cm, chẻ lông chim sâu, các thuỳ lông chim nguyên, rộng khoảng 4cm. Vào mùa sinh sản, trên mặt dưới lá có những ổ túi bào tử trần và tròn xếp thành hai hàng giữa các gân bên. Bào tử hình trái xoan màu vàng nhạt.

Bộ phận dùng:

Thân rễ - Rhizoma Drynariae Quercifoliae.

Phân bố:

Cây mọc hoang bám vào các cây gỗ lớn trong rừng, từ vùng thấp tới vùng cao; gặp nhiều ở các tỉnh Phú Yên, Khánh Hoà, Kontum, Gia Lai, Ðắc Lắc, Lâm Ðồng tới thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ.

Thu hái:

Thân rễ cũng thu hái và chế biến như các loại Cốt toái bổ khác. Cạo sạch lông, thái nhỏ, phơi khô, khi dùng ủ cho mềm rồi tẩm mật thay rượu, sao vàng, sắc, ngâm rượu uống hay giã đắp.

Tác dụng dược lý:

Ráng bay có tác dụng kháng khuẩn, rễ có tác dụng gây săn se.

Vị thuốc từ cây Ráng bay

(Công dụng, liều dùng, quy kinh, tính vị...)

Tính vị:

Vị đắng, tính ấm.

Quy kinh:

Vào Can, Thận.

Tác dụng:

Có tác dụng thu liễm. Các chiết suất lỏng có tính chất diệt khuẩn.

Công dụng:

Cũng được dùng như Cốt toái bổ, chữa phong thấp nhức mỏi gân xương đau mình mẩy, bong gân, sai khớp tụ máu, thận suy ù tai.

Liều dùng:

Ngày dùng 6-12g dạng thuốc sắc hay ngâm rượu uống.

Kiêng kỵ:

Âm hư huyết hư không dùng.

Ứng dụng lâm sàng của cây Ráng bay

Chữa Thấp khớp, làm lưu thông khí huyết:

Ký sinh 12g, Quế chi 10g, Gắm đen 10g. Thiên niên kiện 10g, Ráng bay 12g, Dâu cây 12g, Ðỗ trọng dây 8g. Rễ nhàu 12g. Thổ phục linh 12g, Ngũ gia bì 12g. Các vị hiệp tán làm hoàn mỗi lần uống 3g mỗi ngày uống 3 lần (kinh nghiệm ở An Giang).

Trị can thận phong hư, xương khớp đau nhức, thắt lưng cứng đau, đầu mặt phù thũng, chân yếu:

Ráng bay 20g, Bán hạ 20g, Địa long 10g, Kinh giới 40g, Một dược 10g, Ngưu tất 40g, Nhục thung dung 40g, Phụ tử 20g, Sa nhân 20g, Thảo ô 20g, Tự nhiên đồng 20g, Uy linh tiên 20g. Tán bột làm hòan, to bằng Ngô đồng. Mỗi lần uống 5 – 7 viên. (Cốt Toái Bổ Hoàn).

Trị phụ nữ dương khí suy nhược, lưng đùi đau nhức, hông sườn co thắt:

Ráng bay 12g, Binh lang 12g, Chỉ xác 8g, Hải đồng bì 8g, Đào nhân 8g, Ngưu tất 8g, Đương quy 12g, Quế tâm 6g, Tỳ giải 8g, Xích thược 10g, Xuyên khung 12g. Thêm Gừng và Táo, sắc uống. (Cốt Toái Bổ Tán gia vị).

Tham khảo

Cốt toái bổ hay mọc ở chỗ râm mát, cho nên âm khí nhiều hơn. Vua Minh Hoàng đời Đường thấy nó chữa gãy xương, có công hiệu cho nên đặt tên là Cốt toái (xương bị vỡ nát). Ngày xưa, Ngụy Thái sử bị tiêu chảy lâu sắp nguy, dùng thuốc gì cũng không khỏi, dùng Cốt toái cho vào trong cật heo nướng chín ăn thì khỏi, đó là hiệu quả của nó chữa chứng Thận tiết (Dược Phẩm Vậng Yếu).

Ở Ấn Ðộ, người ta dùng toàn cây chữa bệnh lao phổi, ho, rối loạn tiêu hoá, rễ dùng để đắp sưng phù.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************