Quản trọng

Tên khác

Tên thường gọi: Quản trọng, Sâm bòng bong, Sâm chân rết.

Tên khoa học: Helminthostachys zeylanica (L.) Hook.,

Họ khoa học: thuộc họ Lưỡi rắn - Ophioglossaceae.

Cây Quản trọng

(Mô tả, hình ảnh cây Quản trọng, phân bố, thu hái, chế biến, thành phần hóa học, tác dụng dược lý...)

Mô tả:

Cây thảo có thân gỗ mọc đứng cao 30-50cm, với những rễ to và nạc nom như chân rết. Cuống lá dài 20-30cm, dày, màu lục hay màu cánh gián. Phiến không sinh sản hình bàn tay xoè ra của các đoạn thon, thót hẹp dần về phía gốc và về phía ngọn, nguyên hay hơi có răng cưa không đều; phần sinh sản là bông dài 10-15cm, rộng 0,5-1cm, ngoằn ngoèo như con giun, nằm ở đầu một cái cuống đi từ gốc của phần không sinh sản.

Bộ phận dùng:

Thân rễ - Rhizoma Helminthostachyos.

Phân bố:

Loài phân bố ở Nam Trung Quốc và các nước Á châu nhiệt đới. Ở nước ta, cây mọc ở nhiều nơi, cuối mùa hạ đầu mùa thu, trên các bãi cỏ đá vôi và cả ở núi đất.

Thu hái

Thu hái thân rễ quanh năm, rửa sạch, thái phiến, phơi khô dùng.

Thành phần hóa học

Thân rễ chứa stigmasterol, fucosterol, dulcitol.

Vị thuốc Quản trọng

(Công dụng, liều dùng, quy kinh, tính vị...)

Tính vị:

Quản trọng có vị ngọt, hơi đắng, tính mát.

Tác dụng:

Có tác dụng thanh nhiệt, mát phổi, hóa đờm, tiêu ứ, chỉ thống, giải độc.

Công dụng, chỉ định và phối hợp:

Ở Inđônêxia, cũng như ở Malaixia, Philippin, người ta dùng những chồi non để ăn sống hay nấu chín làm rau ăn, như kiểu ăn măng tây; thường các chồi non có nhiều phosphor, sắt. Thân rễ được dùng trị ho có nhiều đờm, hen suyễn và ho lao. Liều dùng 12-20g rễ khô sắc uống. Dùng ngoài, giã thân rễ tươi đắp vết thương và rắn độc cắn, đồng thời sắc nước uống.

Ở Malaixia, người ta xem như là bổ và hạ nhiệt, dùng ăn với trầu không để chặn ho;

Ở Java dùng để trị lỵ, xuất tiết và giai đoạn đầu của bệnh lao phổi.

Ở Ấn Ðộ xem như là nhuận tràng, chống độc và giảm đau. Dùng trị bệnh đau dây thần kinh tọa.

Ứng dụng lâm sàng của Quản trọng

Chữa ho

Theo kinh nghiệm dân gian, khi ăn trầu, người ta thường thêm ít rễ sâm bòng bong để chống ho.

Chữa mụn nhọt, lở ngứa

Hoặc lấy thân rễ cây phơi khô 6-12g, thái nhỏ sắc với 200ml nước còn 50ml, uống trong ngày. Nước sắc này còn chữa mụn nhọt, lở ngứa.

Chữa suy nhược, gầy yếu

Đồng bào dân tộc Mông và Dao Đỏ dùng thân rễ sâm bòng bong tươi, thái nhỏ , hầm với gà để ăn làm thuốc bồi dưỡng cơ thể chữa suy nhược, gầy yếu, nhất là cho phụ nữ mới đẻ.

Chữa đau lưng, nhức mỏi gân xương.

Người Tày và Mường lại lấy thân rễ sâm bòng bong phơi khô 100 - 150g, thái mỏng, ngâm với một lít rượu 35 - 40 độ trong 15-20 ngày, càng lâu càng tốt. Ngày uống 2 lần mỗi lần 30ml để chữa đau lưng, nhức mỏi gân xương.

Chữa côn trùng đốt

Thân rễ sâm bòng bong giã nát, đắp chữa rắn, rết cắn và các loại côn trùng đốt.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************