Na rừng

Tên khác:

Tên thường dùng: Na rừng, Dây xưn xe, Nắm cơm, Ngũ vị nam

Tên tiếng Trung: 黑老虎

Tên khoa học:Kadsura coccinea (Lem) A. C. Smi (K.chinensis Hance)

Họ khoa học: Ngũ vị - Schisandraceae

Cây Na rừng

( Mô tả, hình ảnh, thu hái, chế biến, thành phần hoá học, tác dụng dược lý ....)

Mô tả

Dây leo to có nhánh mọc trườn, mảnh, phủ lớp lông tuyến màu sậm, rồi về sau lại có lỗ bì hình dải. Lá bầu dục hay thuôn, dạng góc ở gốc, thon hẹp, tù, dài 6-10cm, rộng 3-4cm, nhạt màu ở dưới, rất nhẵn. Hoa đơn tính ở nách lá dài 15mm, rộng 10mm, màu tía. Quả giống như một quả Na to.

Phân bố, thu hái

Cây mọc rải rác trong các rừng kín, rừng tái sinh ở độ cao từ 200-1000m. Theo các ghi nhận thực địa thì loài này phân bố ở các vùng Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai (Sapa), Vĩnh Phúc (Tam Đảo), Hoà Bình, Hà Nội (Ba Vì), Quảng Trị (Đông Trị), Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Kon Tum, Lâm Đồng (Di Linh, Braian, Bảo Lộc). Còn có ở Trung Quốc (Quý Châu, Vân Nam, Hồng Kông), Lào.

Thu hái rễ quanh năm.

Chế biến

Rửa sạch, thái phiến, phơi khô dùng dần

Thành phần hoá học

Thành phần hoá học của Na rừng khá phức tạp, , trong đó đã nhận biết được 36 hợp chất đạt 97,23%. Các số liệu ở bảng 1 cho thấy, thành phần hoá học của tinh dầu Na rừng (Tràng Định, Lạng Sơn) có các chất chính là: β- Caryophyllene (52,17%), các chất khác có hàm lượng thấp hơn lần lượt là β- Himachalene (5,95%), α- Humulene (5,04%), 2- β- Pinene (4,38%), α- Copaene (3,47%), δ- Cadinene (3,47%)…

- Hàm lượng tinh dầu trong rễ cây Na rừng thu tại Tràng Định, Lạng Sơn là 0,18% đối với rễ tươi và 0,26% đối với mẫu khô tuyệt đối. - Bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ liên hợp (GC/MS) đã định tính và định lượng được 36/43 hợp chất của tinh dầu trong rễ cây Na rừng, đạt 97,23%. - Thành phần hoá học của tinh dầu trong rễ cây Na rừng (Lạng Sơn) có thành phần chính là β- Caryophyllene (52,17%), các chất khác có hàm lượng thấp hơn lần lượt là β- Himachalene (5,95%), α- Humulene (5,04%), 2- β- Pinene (4,38%), α- Copaene (3,47%), δ- Cadinene (3,47%)…

Tác dụng dược lý

Chiết xuất từ rễ là ethanol có tác dụng giảm đau và chống viêm. Chiết xuất từ rễ tên là 3-methoxy-4-hydroxy-3 ', lignans 4'-methylenedioxy, qua thí nghiệm dược lý cho thấy cho khả năng chống viêm và tác dụng an thần nhất định.

Vị thuốc Na rừng

(Bào chế, Công dụng, Tính vị, quy kinh, liều dùng .... )

Bào chế, bộ phận dùng

Rễ - Radix Kadsurae Coccineae

Vào cuối năm khi trời hanh khô thu mua thân gốc rễ Na rừng rửa sạch đất cát và đem thái nát như Kê huyết đằng phơi nắng thật khô đóng bao dùng dần . khi thái ra miếng Na rừng chông giống như miếng Kê huyết đằng không có nhiều khoanh vân như Kê huyết đằng .

Công dụng

Có tác dụng hành khí chỉ thống, hoạt huyết, tán ứ, khư phong tiêu thũng

Quả ăn được. Quả rang lên làm thuốc an thần gây ngủ.

Rễ dùng trị:

1. Viêm ruột mạn tính, viêm dạ dày ruột cấp tính, viêm loét dạ dày và hành tá tràng;

2. Phong thấp đau xương, đòn ngã ứ đau;

3. Đau bụng trước khi hành kinh, sản hậu ứ đau sưng vú

Tính vị

Rễ có vị cay ấm, hơi đắng, có hương thơm

Quy kinh

Quy kinh vị, đại trường

Liều dùng

15-30g rễ khô sắc nước uống.

Bảo quản

Đựng lọ kín, để nơi khô ráo.

Ứng dụng lâm sàng của vị thuốc Na rừng

Cây na rừng được các bà con vùng dân tộc sử dụng cho phụ nữ sau sinh đẻ. Liều dùng cho thang thuốc 12- 15 gam khi bốc vào thuốc ngâm rượu 50- 100 gam còn khi uống một vị Na rừng hãm nước thay nước hằng ngày 20-30gam thường hãm cùng với các vi thuốc khác như Sâm cau , Bổ béo , Hồi sức thì càng tốt . khi uống có tác dụng ăn uống ngon hơn giảm đau sau khi sinh do dạ con co bóp và làm nhanh sạch máu hôi tanh.

Dân gian cũng thường dùng vỏ thân, vỏ rễ làm thuốc bổ, kích thích tiêu hoá, giảm đau. Ngày dùng 8-16 g sắc hoặc ngâm rượu uống.

Tham khảo

Khi hãm nước riêng vị Na rừng có vị đài hơi chát ,tính ôn không độc dùng làm thuốc chữa các bệnh Phong tê thấp người suy nhược, đau dạ dầy hành tá tràng, đại tràng ngoại thương xuất huyết, thân rễ ngâm rượi đánh gió xoa bóp vào chỗ đau nhức mỏi. Có thể dùng na rừng như một vị thuốc hành khí tiêu viêm chỉ thống, chữa đau dạ dầy tá tràng .. giúp người ăn uống kém .

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************