Đót

Tên khác

Tên thường gọi: Đót, Chít

Tên khoa học: - Thysanolaena latifolia (Roxb. ex Hornem.) Honda (T.maxima O. Ktze)

Họ khoa học: thuộc họ Lúa - Poaceae.

Cây đót

(Mô tả, hình ảnh cây đót, phân bố, thu hái, thành phần hóa học, tác dụng dược lý...)

Mô tả:

Cây đót là một cây thuốc quý, dạng cây cỏ cao tới 3,5m hay hơn, giống sậy và lau. Thân to 5-8mm. Lá cứng, hình giáo rộng, nhọn mũi, ôm lấy thân, có mép, hơi ráp, dài 30-60cm, rộng 5-10cm. Chuỳ hoa ở ngọn, mềm, lúc đầu dựng đứng rồi mọc toả ra, dài 30-60cm, có nhánh mịn và rất nhiều. Bông nhỏ rất nhiều, hình dải thuôn, dài 1-1,5mm. Quả thóc nhỏ thuôn, gần hình cầu, nằm trong những mày nhỏ cứng.

Bộ phận dùng:

Chồi lá và sâu thân - - Gemma Thysanolaenae et Brihaspa.

Nơi sống và thu hái:

Cây của vùng Ấn Độ, Malaixia, thường gặp trên đất khô vùng núi, trong các savan ven các rừng của nước ta từ 50m đến độ cao 2000m.

Hiện tại cây đót được trồng ở một số tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình,...

Bông đót dùng để làm chổi.

Sâu chít (sâu sống trong thân cây đót) là một trong những vị thuốc quý dùng để làm thuốc. Theo kinh nghiệm, để biết cây có sâu, người thu hái sẽ lựa những cây có dấu hiệu bệnh, không thể ra hoa. Đó chính là những cây đã bị ấu trùng ký sinh. Vào mùa thu hoạch, sâu chít được bán khá phổ biến tại chợ vùng cao. Những ngọn chít có chiều dài khoảng 35 - 40 cm được bó gọn ghẽ. Sâu được người bán hàng lấy ra bằng cách tách đôi ngọn chít. Những con sâu tươi rói có màu trắng sữa, căng mỏng được thả trong chậu rượu nhạt. Thứ rượu ấy giữ cho sâu không bị biến chất.

Thành phần hóa học của sâu chít (sâu đót)

Trong đề tài nghiên cứu về thành phần hóa học và ý nghĩa y học của sâu chít, nhóm các tác giả thuộc Viện Y học cổ truyền quân đội, Đại học Y Hà Nội cho biết: đông trùng hạ thảo (một loài sâu hiếm của Trung Quốc vốn được dùng cho những bài thuốc tăng cường sinh lực) có hàm lượng protein chiếm 25-32% trong cơ thể, trong đó có 6 acid amin, còn sâu chít cũng có hàm lượng protein tương đương nhưng thành phần acid amin được xác định lên đến 17/20 loại cần cho cơ thể. Các nhà khoa học nhận định: sâu chít rất giàu đạm, một lượng đạm cao cấp rất cần thiết cho cơ thể. Điều này lý giải tác dụng điều trị suy dinh dưỡng, nâng cao thể trạng và sức đề kháng của cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi sinh gây bệnh. Đặc biệt, ở sâu chít, hàm lượng acid béo không no đạt tới 58,37% - đây là thành phần tạo ra chất có hoạt tính sinh học cần thiết mà cơ thể không tự tổng hợp được.

Vị thuốc từ cây đót

Từ cây đót cho vị thuốc sâu chít - vị thuốc quý được ví với đông trùng hạ thảo của Việt Nam

Tìm hiểu Ứng dụng lâm sàng của sâu chít

Công dụng của cây đót

Lợp nhà: bằng thân lá.

Làm chổi: khi bông còn non, xanh và chưa nở hoa thì người ta cắt về phơi khô làm chổi gọi là chổi đót.

Gói bánh chưng: bằng lá thay lá dong.

Chữa bệnh: nước vắt chồi lá non dùng nhỏ tai trị ve chui vào tai.

Tham khảo

Kỹ thuật trồng, canh tác, thu hoạch cây đót

Gieo ươm cây giống:

Khi gieo ươm, bố trí giàn che bằng vật liệu khai thác trên rừng, gieo ươm bằng hạt hoặc bằng nhánh cây Chít.

- Gieo ươm từ hạt (Bông của cây chít đã già) : làm một luống đất nhỏ, tưới ẩm sau đó gieo đều hạt. Khi cây còn nảy mầm và cao khoảng 5cm ta tiến hành cho vào bầu nilon. Sau khoảng 1 tháng cây cao khoảng 25 cm đem đi trồng.

- Nhân giống từ nhánh cây : chọn cây chít bố mẹ đã trên 2 năm tuổi, chặt hết thân cây, chỉ tách những nhánh đẹp (tách 2 đến 3 nhánh) trồng vào bầu nilon. Khi cây cao khoảng 25 – 30 cm tiến hành đem trồng (Loại bỏ những cây còi cọc ngay từ vườn ươm)

Chuẩn bị bầu đất với các thành phần : 3,5 đơn vị đất, 1,5 đơn vị phân chuồng ủ hoai, 1 đơn vị trấu, 0,2 đơn vị phân NPK. Trộn đều hỗn hợp sau đó tiến hành đóng bầu.

Trồng cây :

- Đào hố, bón lót : Kích thước hố 30x30x30 cm, đào hố để ải trước khi bón phân và lấp hố 15 ngày.

- Bón lót : Lượng phân bón lót cho 1 ha là : 900 kg NPK (5-10-3) chia đều cho các hố.

Công việc lấp hố được thực hiện trước khi trồng ít nhất 5 ngày. Lấy lớp đất mặt lấp ½ hố, sau đó trộn đều phân NPK với lớp đất mặt xung quanh để lấp đầy hố

- Trồng cây : trồng theo đường đồng mức, cây cách cây 2m, hàng cách hàng 1m, mật độ trồng 5000 cây/ha.

Trước khi trồng cần làm sạch cỏ dại xung quanh hố, sau đó dùng cuốc móc đất trong hố lên tới độ sâu tương ứng với chiều cao bầu. Trước khi trồng cần bóc túi nilon ra khỏi bầu.

Thời vụ trồng:

- Gieo ươm cây giống vào tháng 1 -2; trồng vào tháng 3-4; chậm nhất đến cuối tháng 5..

- Trồng vào hôm trời râm mát gần có mưa.

Chăm sóc :

- Trồng dặm : Sau khi cây hồi xanh cần kiểm tra, nếu cây nào chết cần được dặm kịp thời vào những ngày râm mát.

- Sau khi trồng cây ra mầm mới và cao khoảng 40cm tiến hành làm cỏ lần 1 kết hợp cắt tỉa loại bỏ bớt các bị mầm còi không có khả năng phát triển.

- Bón phân : 2 lần trong năm, vào tháng 3 và tháng 6, bón vào xung quanh gốc cây, cách gốc 20cm, sâu 6-7 cm sau đó lấp kín đất. Lượng phân bón cho 1 ha 750 kg NPK (5-10-3)

- Làm cỏ, xới gốc : Một năm làm cỏ 2 lần vào các tháng 3-6 kết hợp với bón thúc.

Thu hoạch :

- Sâu Chít : Thu hoạch từ tháng 11 – tháng 12. Để biết cây nào có sâu chít, chọn những cây có dấu hiệu bệnh, cụt ngọn không thể ra hoa (đó chính là cây đã bị ấu trùng ký sinh). Sau đó chặt thành khúc từ ngọn xuống dài khoảng 35-40 cm bó thành bó mang về chẻ đôi thân cây lấy sâu chít bên trong.

Bảo quản : Sau khi tách sâu ra khỏi thân cây ngâm vào rượu hoặc sấy khô cho vào túi nilon buộc kín để bảo quản.

- Thu hoạch bông Chít : Thời gian thu hoạch từ đầu tháng 1 đến giữa tháng 3. Thường thu hoạch vào tháng 2 là tốt nhất vì lúc này bông bánh tẻ cho năng suất cao nhất (khi mà nhánh cuối cùng của bông ra khỏi bẹ lá) vì nếu thu hoạch sớm lúc này bông và thân cây chít còn non khi phơi khô thì tỷ lệ hao hụt nhiều, hoặc nếu thu hoạch muộn quá thì bông chít già dễ gẫy dẫn đến chất lượng thấp.

- Có 2 cách thu hoạch :

Thu hoạch hết bông để lại thân cây ở gốc. Sau khi thu hoạch bông song mới thu hoạch cây, chặt cách gốc khoảng 10 cm chặt đến đâu phát lá đến đó, phủ lá vào gốc cây để tránh sương muối.

+ Thu hoạch bằng cách chặt cả cây sau đó mang về mới tách bông.

Bảo quản : Sau khi thu hoạch phơi khô. Có thể làm dàn phơi hoặc phơi trực tiếp trên nền đất. Sau khi phơi khô cho vào nhà kho và cách nền khoảng 25 cm để bảo quản.

Hiện tại rất nhiều địa phương ở vùng núi phía Bắc của nước ta đã làm giàu được nhờ trồng cây chít

Tag: cay dot, vi thuoc dot, cong dung dot, Hinh anh cay dot, Tac dung dot, Thuoc nam

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************

Đót