VIÊM LƯỠI BẢN ĐỒ

Đại cương

Lưỡi bản đồ - Lưỡi địa lý (Geographic tongue) là tình trạng viêm lành tính của lưỡi, trên lưỡi có những gờ hình ngoằn ngoèo làm cho bề mặt lưỡi giống hình bản đồ, lưỡi bản đồ không ảnh hưởng đến bề mặt lưỡi của người bệnh. Trên bề mặt lưỡi thường được bao phủ bởi những nhú lưỡi nhỏ li ti, có màu trắng hồng; thường ngắn, mịn và trông giống như sợi tóc. Những vết trên bề mặt lưỡi không có nhú lưỡi và là một khoảng đỏ, nhăn, thường có viền bao quanh. Lúc đầu một vết nhỏ sau đó lan rộng ra, đôi khi có nhiều vết trên lưỡi. Lưỡi bản đồ thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới.

Nguyên nhân

Hiện tại các nhà khoa học vẫn chưa xác định nguyên nhân chính xác gây tình trạng lưỡi bản đồ. Nhiều ý kiến cho rằng: Lưỡi bản đồ có liên quan tới yếu tố di truyền (nếu trong gia đình có người mắc, thì các tành viên khác cũng có nguy cơ mắc lưỡi bản đồ). Bên cạnh đó yếu tố nội tiết cũng có thể gây ra tình trạng lưỡi bản đồ: thường gặp ở phụ nữ trong giai đoạn kinh nguyệt, khi có thai.

Một số chuyên gia y tế thì lưỡi bản đồ thường gặp ở những bệnh nhân bị bệnh vảy nến, bệnh tiểu đường, thiếu máu, dị ứng (hen suyễn và/ hoặc eczema) và căng thẳng tâm lý.

Triệu chứng lâm sàng

Trên bề mặt lưỡi xuất hiện những chấm sữa trên sống lưỡi rụng tạm thời, có ban đỏ không định hình, vì thương tổn không có hình dạng nhất định và không giống bất cứ hình nào cho nên gọi là bản đồ hay địa lý.

Xuất hiện đau rát ảnh hưởng đến ăn uống khi có bội nhiễm.

Lưỡi mất gai nhú để lộ những tổn thương màu đỏ, nhẵn:
Kích thước, hình dạng đa dạng, không đều 2 bên lưỡi.

Có viền hơi nhô lên màu vàng hoặc trắng tạo ranh giới với niêm mạc lưỡi giống hình ảnh bản đồ.

Tổn thương có thể thay đổi về vị trí, hình dạng, kích thước: Tổn thương tự lành ở một khu vực và sau đó xuất hiện ở 1 khu vực khác của lưỡi.

Có các mảng trắng xám trên lưỡi.

Có thể sưng, nóng, rát ở lưỡi làm ảnh hưởng tới việc ăn uống. (Trường hợp này cũng hiếm gặp).

Xuất hiện các rãnh sâu ở lưỡi: nhìn như vết nứt trên bề mặt lưỡi.

Trẻ em bị lưỡi bản đồ ngoài những triệu trứng trên còn có thể gặp một số triệu chứng như:

Trẻ khó nói, phát âm không chuẩn.

Xót, rát, đau lưỡi khi ăn thức ăn chua, cay, mặn, nóng vì lưỡi tăng độ nhạy cảm.

Khó nhai, nuốt khiến trẻ biếng ăn.

Xuất hiện thêm 1 số hạch bạch huyết ở gần lưỡi.

Lưu ý: Một số trường hợp bệnh nhân bị lưỡi bản đồ không có biểu hiện triệu chứng khó chịu, đau rát mà chỉ thấy xuất hiện những hình thù khác nhau trên lưỡi.

Chẩn đoán

Dựa vào dấu hiệu lâm sàng, khi khám thấy có tổn thương là các đám có ranh giới rõ, viền màu trắng ở giữa màu đỏ và trụi gai nhú bề mặt lưỡi. Viền gờ màu trắng này di chuyển có ngày ở gần đầu lưỡi, có ngày lại ở phần sau lưỡi. Hình thù bất thường giống như bản đồ.

Cận lâm sàng: Chủ yếu làm một số xét nghiệm loại trừ nguyên nhân khác như nấm. (Soi nấm)

Tây y điều trị lưỡi bản đồ

Chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị lưỡi bản đồ, thuốc điều trị lưỡi bản đồ chủ yếu để khắc phục những khó chịu, nhạy cảm ở lưỡi. Do đó các loại thuốc thường dùng trong trường hợp bệnh nhân bị lưỡi bản đồ là:

Các loại thuốc giảm đau

Súc miệng với các loại thuốc kháng histamine

Bôi thuốc mỡ corticosteroid hoặc các loại nước súc miệng có chứa cortisteroid

Uống bổ sung một số loại vitamin như vitamin nhóm B

Bên cạnh đó người bệnh cần tránh xa các loại đồ uống có cồn, có ga. Hạn chế ăn chua, cay, mặn nhiều.

Chế độ ăn uống sinh hoạt khi bị lưỡi bản đồ

Có thể tăng cường rau xanh, hoa quả tươi để bổ sung vitamin cho cơ thể.

Nên uống đủ nước.

Chế độ ăn uống có thể góp phần làm tăng những triệu chứng khó chịu khi bị lưỡi bản đồ. Do đó để giảm bớt những triệu chứng của lưỡi bản đồ, người bệnh nên lưu ý một số điểm về ăn uống như sau:

Nên hạn chế ăn những thực phẩm gây kích thích niêm mạc miệng, làm tăng sự nhạy cảm của niêm mạc vùng miệng như: các thực phẩm giàu axit như kiểu chanh, cam có vị chua, các loại rượu..

Hạn chế ăn đồ ăn có tính cay nóng như: ớt, hạt tiêu,

Hạn chế ăn các thức ăn khi còn quá nóng.

Cần vệ sinh miệng bằng nước muối sinh lý để chống bội nhiễm.

Chú ý các bệnh về răng miệng, thường xuyên lấy cao răng định kỳ 6 tháng/ lần.

Đông y điều trị lưỡi bản đồ

Đông y cho rằng bệnh viêm lưỡi bản đồ thường do 2 nguyên nhân chủ yếu: Một là do cơ thể bị suy nhược. Hai là do hậu thiên không được nuôi dưỡng hợp lý làm cho tỳ khí không đủ khiến khí âm bất túc gây nên bệnh.

Điều trị trong đông y chia làm 2 thể:

Tỳ vị khí hư: Lưỡi thường nhạt, rêu lưỡi trắng, trẻ em thuộc thể này thường mặt vàng và không tươi, ít nói, nói nhỏ, dễ ra mồ hôi, đại tiện lỏng nát không thành khuôn, dễ bị cảm mạo, không muốn vận động, thích được bế.

Tỳ vị âm hư: Chất lưỡi đỏ, ngủ hay bị ra mồ hôi trộm, người gầy, ngủ khó, và hay lặn lộn.

Tùy theo thể bệnh mà phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn có bài thuốc điều trị phù hợp. Để tiện cho bệnh nhân sử dụng phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn đã chế ra loại thuốc dạng bột để bôi hàng ngày. Chi tiết liên hệ số Đường dây hỗ trợ 18006834 – Miễn phí cước gọi để được các thầy thuốc tư vấn chi tiết.

Để được tư vấn về bệnh và cách điều trị bạn vui lòng gọi: 18006834 (miễn cước gọi).

Theo Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn