Đông y chữa thiếu máu huyết tán như nào?

Đông y cho rằng thiếu máu huyết tán thuộc phạm trù chứng hoàng đản hay nuy hoàng hoặc hư lao. Chứng hoàng đản thường có liên quan đến cơ quan: tỳ, thận. Và nguyên nhân gây bệnh thường do tiên thiên bất túc lại phục cảm thấp nhiệt (thấp nhiệt có phục tà, có tân cảm), ngoại tà hoặc do tỳ vị hư tổn thấp trọc nội sinh, uất mà hóa ứ, thấp nhiệt uẩn trưng dẫn đến thương khí bại huyết. Bệnh lâu ngày sẽ làm khí trệ huyết ứ ảnh hưởng đến chức năng tạng phủ và dẫn đến hoàng đản thiếu máu.

Bài thuốc đông y chữa thiếu máu huyết tán

Thiếu máu huyết tán được phân thành các thể bệnh để điều trị.

Thiếu máu huyết tán do Thấp nhiệt nội uẩn:

Triệu chứng: Hoàng đản xuất hiện nhanh hoặc phát sốt, miệng khát không muốn uống, nôn hoặc nôn khan, đau lưng quản bĩ phúc chướng, tiện bế hoặc đình trệ, tiểu tiện ngắn, nước tiểu vàng đỏ, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhờn, mạch nhu sác.

Pháp điều trị: thanh nhiệt lợi thấp, kiện tỳ, thoái hoàng.

Bài thuốc Được chuyên gia tư vấn, phù hợp cho người cần hỗ trợ sức khỏe: Nhân trần ngũ linh tán gia giảm. Gồm các vị: Bạch truật 10g, đẳng sâm 16g, nhân trần 12g, phục linh 10g, trạch tả 12g, trư linh 8g, xa tiền tử 12g, ý dĩ nhân 12g.

Trường hợp có thêm triệu chứng: Da và mắt vàng tối chuyển sang vàng xám thì dùng “nhân trần tứ nghịch thang” gia giảm.

Bài thuốc: Nhân trần 15g, Can khương 10g, Chế phụ phiến 10g, Đẳng sâm 15g, Hoàng kỳ 15g Bạch truật 10g, Cam thảo 6g.

Nếu nôn mửa nhiều thì gia thêm: trúc nhự 10g, hoàng liên 5g.

Nếu nhiệt thịnh miệng khát thì gia thêm: lô căn 20g, thạch hộc 20g.

Thiếu máu huyết tán do khí - huyết lưỡng hư:

Triệu chứng: Đầu choáng, mắt hoa, khí đoản, phạp lực, diện sắc bất hoa, tâm quí, tự hãn, loạn ngôn, thần quyện (mệt mỏi); lưỡi nhợt, rêu trắng mỏng; mạch tế nhược.

Phương trị: bổ ích khí - huyết, tư bổ tâm - tỳ.

Bài thuốc Được chuyên gia tư vấn, phù hợp cho người cần hỗ trợ sức khỏe: Quy Tỳ Thang gia giảm. Gồm các vị: Đẳng sâm 10g, Hoàng kỳ 15g, Bạch truật 10g, Đương qui 10g, Phục linh 10g Thục địa 15g, Sa nhân 3g, Kỷ tử 10g, A giao 10g, Cam thảo 6g.

Nếu ăn kém, bụng chướng: đại tiện lỏng nát thì bỏ đi: thục địa, a giao; gia thêm: mộc hương 10g, trần bì 10g, bào khương 10g.

Nếu xuất huyết thì gia thêm: tiên cước thảo 15g, quỉ hoa 10g.

Nếu có hoàng đản thì gia thêm: nhân trần 15g, trạch tả 10g.

Thiếu máu huyết tán do tỳ thận lưỡng hư:

Triệu chứng: Đầu choáng, tai ù; lưng đau mỏi; ăn kém, quản tức, hình hàn chi lạnh, đại tiện lỏng nát; lưỡi nhợt, rêu trắng mỏng; mạch tế nhược.

Phương trị: ôn bổ tỳ thận, ích khí dưỡng huyết.

Bài thuốc Được chuyên gia tư vấn, phù hợp cho người cần hỗ trợ sức khỏe: Hữu Quy Hoàn gia giảm. Bài thuốc tham khảo: Đẳng sâm 15g, Hoàng kỳ 15g, Đương qui 10g, Thục địa 15g, Lộc giác phiến 15g, Bổ cốt chỉ 10g, Ba kích thiên 10g, Tiên linh tỳ 10g, Thỏ ty tử 10g.

Nếu dương hư nặng, chi lạnh rõ thì gia thêm: phụ tử 10g, nhục quế 10g.

Nếu xuất huyết thì gia thêm: bào khương thán, tiên cước thảo, long cốt thiêu, mẫu lệ mỗi thứ đều 15g.

Nếu nhiệt độ thấp, gò má đỏ, tâm phiền; lòng bàn tay, bàn chân ấm, tự hãn, chỉ giáp khô sáp thì dùng “lục vị địa hoàng thang” gia giảm.

Bài thuốc: Thục địa 15g, Hoài sơn dược 10g, Sơn thù nhục 10g, Câu kỷ tử 10g, Đan bì 10g, Trạch tả 10g, Phục linh 15g, Hoàng kỳ 15g.

Thiếu máu huyết tán do khí trệ huyết ứ:

Triệu chứng bệnh nhân: Da và niêm mạc mắt vàng, hơi xám, khô sắc; hạ sườn bĩ chói, bụng chướng đầy; gầy gò, ăn kém, sau khi ăn dễ nôn; đại tiện trắng xám, tiểu tiện ngắn vàng, hoặc bì phu ban ứ nục huyết, sắc môi xám tím, lưỡi có ban điểm ứ, rêu vàng; mạch tế sáp.

Phương trị: hoạt huyết hóa ứ - lý khí thoái hoàng.

Phương thuốc: Huyết Phụ Ứ Thang gia giảm

Bài thuốc gồm: Sài hồ 10g, Chỉ xác 10g, Đương Qui 10g, Xích thược 10g, Xuyên khung 10g, Đào nhân 10g, Hồng hoa 10g, Hương phụ 10g, Nga truật 10g, Miết giáp 15g.

Nếu hạ sườn có hòn khối thì dùng “miết giáp tiễn hoàn”, “hóa ứ hồi sinh đan”.

Nếu xuất huyết thì gia thêm: tiên cước thảo 15g, sinh địa 10g, tây thảo 10g.

Lưu ý:

Thiếu máu huyết tán là một dạng bệnh di truyền mãn tính, nguyên nhân chủ yếu là do hồng cầu bị chết sớm hơn so với bình thường, gây tình trạng dư thừa sắt trong cơ thể. Hiện tại hầu hết các phương pháp điều trị chủ yếu mang tính hỗ trợ.

Theo một vài nghiên cứu của các chuyên gia YHCT ở Trung Quốc có đăng trên một số tạp chí Trung y thì chứng thiếu máu huyết tán điều trị vẫn chủ yếu truyền huyết thanh tĩnh mạch, bên cạnh đó kết hợp sử dụng các chế phẩm từ thảo dược có tác dụng sinh hồng cầu tốt, và có chế độ ăn uống thích hợp.

Tổng hợp

Tham khảo: Chế độ ăn cho người bị thiếu máu huyết tán