Sưng hạch lympho cổ

Chế độ ăn uống kiêng kị cho người bị ung thư

Đại cương

Hạch là gì?

Cấu tạo cơ thể người gồm: hệ tuần hoàn động (tĩnh mạch) và hệ tuần hoàn mạch bạch huyết gồm mạch bạch huyết (bạch mạch) và các hạch bạch huyết (hạch).

Các hạch bạch huyết thường có hình bầu dục, kích thước dao động từ vài mm đến khoảng 1 - 2cm, phân bố khắp cơ thể, là một phần của hệ tạo huyết có chức năng: giam giữ và tiêu diệt các loại vi khuẩn, virus, các tế bào lạ (như tế bào ung thư) khi chúng xâm nhập cơ thể. Bên cạnh đó hạch còn sản sinh ra dòng bạch cầu lympho là kháng thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Hạch thường ở thể chìm, không sờ thấy được. Chỉ đến khi hạch phải hoạt động mạnh để chống lại bệnh tật thì mới sưng to.

Sưng hạch bạch huyết (sưng hạch lympho) cổ là gì?

Sưng hạch bạch huyết có thể gặp ở mọi lứa tuổi, giới tính, tuy nhiên phụ nữ bị sưng hạch bạch huyết nhiều hơn nam giới.

Sưng hạch lympho cổ (sưng hạch bạch huyết cổ) là hiện tượng ở cổ bỗng nhiên xuất hiện các khối nhỏ bằng hạt đậu, hình bầu dục hoặc hình tròn, đa phần đều chứa dịch bên trong. Khi hạch bạch huyết ở vùng cổ bị sưng lên thường là để chống lại nhiễm trùng và bệnh tật trong cơ thể. Khi cơ thể bị nhiễm trùng, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều tế bào miễn dịch hơn. Các tế bào miễn dịch này tăng lên sẽ khiến các hạch bạch huyết sưng lên.

Hạch lympho cổ có vai trò giống như một nơi tập kết để loại bỏ chất độc hại lưu thông trong máu vùng đầu mặt. Nếu khu vực này có quá nhiều mầm bệnh thì nó sẽ là tác nhân khiến hạch nổi lên.

Nguyên nhân

Sưng hạch lympho cổ thường do nguyên nhân viêm nhiễm ở vùng đầu cổ

Người có viêm nhiễm ở vùng đầu, cổ, như bệnh sâu răng, viêm họng, viêm xoang, viêm tuyến nước bọt, viêm amidan, viêm lợi, viêm da đầu, nhiệt miệng,... thường khiến hạch cổ nổi lên và sưng đau. Trường hợp sưng hạch do nguyên nhân này thường sẽ tự khỏi khi hết viêm nhiễm.

Nguyên nhân do bệnh lành tính vùng cổ

Bệnh chồi xương, u mỡ, u bã, u nang giáp móng,... có thể khiến hạch nổi lên ở cổ. Chúng chính là u hoặc nang lành tính không gây ra nguy hại gì cho cơ thể.

Sưng hạch lympho do bệnh lao hạch.

Hạch lao thường dính với nhau thành chùm hoặc chuỗi, không gây đau, khi sờ vào dễ cảm giác được bề mặt hạch nhẵn. Lao hạch thường khu trú bên trong hạch và ít lây nhiễm như lao phổi. Sở dĩ bệnh xuất hiện là do trực khuẩn lao.

Sưng hạch lympho do bệnh lý ác tính như:

Một số bệnh ung thư cũng có khả năng khiến cho hạch cổ xuất hiện, điển hình như: Hodgkin, u lympho ác tính không Hodgkin,...

Hạch cổ cũng có thể di căn từ các bệnh ung thư khác như: ung thư vòm, ung thư trong khoang miệng, ung thư thanh quản, ung thư họng, ung thư phổi,...

Hạch cổ do ung thư có thể tồn tại đơn lẻ nhưng cũng có thể nổi nhiều hạch cùng lúc, có thể cứng chắc hoặc mềm, tùy giai đoạn và loại ung thư mà kích thước của hạch cũng có sự khác nhau.

Nguyên nhân do cơ địa

Những người gầy yếu, sức khỏe toàn thân kém. Hạch thường nhỏ, dễ di động, không đau và có mật độ chắc. Hạch sẽ tự lặn khi sức khỏe tổng quát tốt hơn và không cần phải điều trị;

Nguyên nhân khác

Do tác dụng phụ của một số loại thuốc như phenytoin, carbamazepin,...

Do tác dụng phụ sau tiêm vacxin quai bị, sởi, thương hàn,...

Do các bệnh liên quan tới miễn dịch, bệnh mãn tính như: HIV/AIDS, lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp,...

Triệu chứng

Người bệnh thấy xuất hiện hạch ở cổ, sờ vào có thể cảm nhận rõ. Kích thước của hạch có thể to nhỏ khác nhau, độ cứng, mềm, di động của hạch phụ thuộc vào nguyên nhân bị nổi hạch, loại hạch. Ví dụ:

Ung thư hạch: Có biểu hiện hạch to, mật độ rắn, ít di động vì dính vào tổ chức sâu. Có thể là những hạch riêng lẻ nhưng cũng có trường hợp hạch dính vào nhau thành từng đám. Bệnh nhân có thể có những triệu chứng khác đi kèm như phù, đau xung quanh vị trí sưng hạch do dây thần kinh, mạch máu bị chèn ép.

Người bi sưng hạch lympho do có bệnh bạch cầu cấp: Hạch to, mềm, di động dễ, xuất hiện ở hầu hết các vùng có hạch như cổ, nách, bẹn, hố thượng đòn.

Hạch Hodgkin: Phổ biến ở nam giới hơn nữ giới, hạch to ở hố thượng đòn trái rồi lan đến cổ. Hạch có đặc điểm rắn, không đau, không dính vào da, không dính vào nhau và không hóa mủ.

Bệnh bạch cầu mạn thể lympho: Hạch nhiều, đa số là hạch bé, phát triển nhanh, di động được, mềm, phân bố ở cả vùng cổ, nách và bẹn.

Chẩn đoán

Để xác định chính xác nhất nguyên nhân gây ra sưng hạch bạch huyết và có phương pháp điều trị hiệu quả, người bệnh cần nhận được sự tư vấn của bác sĩ. Bác sĩ cần hỏi:

- Tiền sử bệnh của người bệnh

- Khám sức khỏe

- Thử máu

- Quét X-quang ngực hoặc chụp CT

- Sinh thiết hạch

Điều trị

Tây y điều trị sưng hạch lympho

Khi thấy nổi hạch ở cổ, bệnh nhân nên sớm đi thăm khám để có kết quả chẩn đoán chính xác nhất. Tùy theo nguyên nhân nổi hạch mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp và phác đồ điều trị hợp lý.

Nếu nổi hạch do viêm họng, viêm amidan, viêm tuyến nước bọt,...thì người bệnh chỉ cần điều trị nguyên nhân gây bệnh là hạch sẽ tự chìm xuống sau vài ngày hoặc 1-2 tuần. Nếu thấy hạch sưng đau, bệnh nhân có thể dùng đá nóng chườm để làm dịu và giúp hạch bớt sưng.

Trường hợp nổi hạch do ung thư thì hạch đã mất đi chức năng bảo vệ cơ thể nên cần được điều trị bằng xạ trị hoặc phẫu thuật nạo vét toàn bộ hạch mang tế bào ung thư.

Đông y điều trị sưng hạch lympho

Theo Trung Quốc danh phương toàn tâp dùng bài: "Tứ nghịch tán" (Thương hàn luận)

Tu nghich tan		Sài hồ	12	Bạch thược	12	Chỉ thực	12
Trích thảo	8

Cách dùng:

Sắc uống ngày 1 thang

Công dụng:

Thấu tà gải uất, sơ can lí tỳ

Theo Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn