Phù thận

Chế độ ăn uống kiêng kị tốt cho người phù thận

Đại cương

Phù là tình trạng ứ nước ở khoang gian bào, do nhiều nguyên nhân khác nhau. Phù là triệu chứng lâm sàng hay gặp và xuất hiện sớm trong bệnh cầu thận.

Phù do thận có đặc điểm là xuất hiện đầu tiên ở mi mắt, nặng mặt rồi mới phù toàn thân. Phù nặng hơn vào buổi sáng, phù trắng, mềm, ấn lõm, tăng lên khi ăn mặn và giảm khi ăn nhạt. Một số bệnh thận không có phù, phù chỉ xuất hiện khi có suy thận nặng hoặc suy tim do tăng huyết áp… Trong hội chứng thận hư thì phù tiến triển nhanh và nặng, phù to, tăng cân nhiều gây cảm giác khó chịu: mệt mỏi, không muốn đi lại, buồn nôn, nôn, đi lỏng, đái ít, xuất hiện tình trạng bụng ậm ạch khó tiêu, nặng bụng, căng tức khó thở, tức thở khi nằm do kèm tràn dịch ổ bụng (bụng cổ trướng không có tuần hoàn bàng hệ), tràn dịch màmg phổi, màng tim, màng tinh hoàn.

Viêm cầu thận cấp hoặc mạn thì phù mức độ nhẹ, kín đáo, nhiều trường hợp bệnh nhân không biết bị phù từ bao giờ kèm theo những triệu chứng tản mãn như mệt mỏi, đau âm ỉ vùng thắt lưng, ăn không ngon, không ảnh hưởng đến thể lực. Triệu chứng nổi bật của viêm cầu thận cấp là đái máu, tăng huyết áp, có thể đái ít hoặc vô niệu. Bệnh thường xảy ra sau 1 nhiễm khuẩn cấp tính ở họng do liên cầu, do lupus ban đỏ hệ thống, hoặc quá mẫn với 1 số thuốc… Nếu không được điều trị kịp thời, đúng đắn bệnh nhân có thể tử vong ngay do suy thận cấp hoặc tái phát nhiều lần lâu ngày dẫn đến viêm cầu thận mạn (ít đái máu hơn, có thiếu máu, tăng huyết áp), suy thận mạn...

I. Phù thận cấp tính

1. Do phong tà (phong thuỷ) gây phù thận

Thường gặp ở viêm cầu thận dị ứng do lạnh, do viêm nhiễm

Triệu chứng: phù mặt và nửa người trên, sau đó phù toàn người, thấy kèm theo biểu chứng như gai rét, sốt, rêu lưỡi trắng dầy, tiểu tiện ít mạch phù

Pháp trị: ôn bổ tỳ dương lợi niệu

Phù thận phong thuỷ		Đ táo	12	cát căn	12	hành tăm	12
S tiền	16	gừng	2	B má đề	20	B truật	12
M hoàng	12	M thông	8	Q chi	6	TH cao	20

Châm cứu: ngoại quan, liệt khuyết, âm lăng tuyền, khí hải, túc tam lý, hợp cốc

2. Do thuỷ thấp gây phù thận

Hay gặp ở bệnh phù thận bán cấp

Triệu chứng: Phù toàn thân, đi giải ít, sốt nhẹ, rêu lưỡi trắng dầy, mạch trầm hoãn hoặc đới sác

Pháp trị: ôn thận tỳ dương

ngũ linh tán		Tang bì	8	Đại phúc bì	8	Ngũ gia bì	8
Bạch truật	12-18	Quế chi	8	Mã đề	12	Bồ công anh	20
Khương bì	6	Trư linh	16	Trạch tả	12-20	Bạch linh	12-18
				Trần Bì	8

Châm cứu: Quan nguyên, Khí hải, thận du, Túc tam lí, Tam âm giao, Ngoại quan, Liệt khuyết, Âm lăng tuyền, Khí hải, Túc tam lý, Hợp cốc

3. Do thấp nhiệt gây phù thận

Hay gặp ở bệnh viêu cầu thận cấp do mụn nhọt gây dị ứng nhiễm trùng

Triệu chứng: phù toàn thân, khát nước nhiều, nước tiểu đó ít

Pháp trị: Bình can tư âm lợi thuỷ

		Mao căn	20	đăng tâm	4	L cối xay	20
Mã đề	30	Mộc thông	15	trúc diệp	8	linh	12
Cam thảo	4	Sinh địa	12			Thổ phục	20

Châm cứu: Khúc trì, Hợp cốc

II/ Phù thận mãn

1. Phù thận mãn thể tỳ dương hư

Triệu chứng: Phù ít không rõ ràng phù ở mí mắt, sắc mặt trắng xanh thở gấp, tay chân mỏi mệt, hay đầy bụng, phân nhão tiểu tiện, chất lưỡi bệt, có vết răng, chân tay lạnh mạch hoãn

Pháp trị: ôn tỳ lợi thấp

Bài thuốc: Thực tỳ ẩm, vị linh thang

Thực tỳ ẩm. Phù thận tỳ dương hư		Bạch linh	16	C khương	8	Thảo quả	8
Chích thảo	4	Hậu phác	8	Phụ tử	8	S khương	3 lát
Mộc hương	8	đại phúc bì	8	B truật	12	Binh lang	4-12
Mộc qua	8	Trư linh	12-18	Trạch tả	12-20	Táo	3q
		Quế chi

Châm cứu: Quan nguyên, Khí hải, Tỳ du, Tam âm giao, Túc tam lí

2. Phù thận mãn thể thận tỳ dương hư

Triệu chứng: Phù không rõ ràng, phù ít, kéo dài (nhất là 2 mắt cá chân), bụng trướng, ỉa lỏng, nước tiểu ít, sắc mặt trắng xanh, lưỡi bệu, mệt mỏi, lưng mỏi, chân tay lạnh, sợ lạnh, mạch trầmtế.

Hoặc theo như HCB thì: thuỷ thũng đã lâu, đầu mặt chân tay toàn thân phù thũng, từ lưng trở xuống nặng hơn, tiểu tiện không lợi, sợ lạnh, chân tay mát, lưng lạnh ê mỏi vànặng, sáu bộ mạch đều trầm phục

Pháp: Ôn dương lợi thuỷ

Chân vũ thang- phù thận tỳ thận dương hư		Phụ tử	8	Bạch linh	12	B truật	16
S khương	12	B thược	12	Trạch tả	12	Xa tiền tử	12
Trư linh	8	Nhục quế	4	Thổ phục	16	Mã đề	12
Tỳ giải	16

Châm cứu: Quan nguyên, Khí hải, Tỳ du, Tam âm giao, Túc tam lí

Sau khi hết phù phải tiếp tục cho uống thuốc bổ tì, bổ thận phối hợp với các thuốc lợi thấp, dùng Bài "sâm linh bạch truật tán" "tế sinh thận khí hoàn" dùng liên tục 3-6 tháng bằng định lượng protein trong nước tiểu

3. Phù thận mãn thể âm hư dương xung

Triệu chứng: phù ít, đau đầu, chóng mặt, hồi hộp, miệng khát, môi đỏ, họng khô, chất lưỡi đỏ, mạch huyền sác. Hay gặp ở người phù thận mãn kèm cao huyết áp

Pháp: bình can tư âm,lợi thuỷ

Phù thận âm hư dương xung		Hoài sơn	15	Đan bì	10	Bạch linh	10
Trạch tả	10	Sơn thù	15	Kỉ tử	12	Cúc hoa	12
Qui đầu	12	B thược	12	Ngưu tất	12	Thục	30
Xa tiền tử	16	Đan sâm	12	T kí sinh	12

Thaythuoccuaban.com