Phản ứng phụ của Streptomycin - khắc phục

Streptomycin là gì?

Streptomycin là kháng sinh nhóm aminoglycosid có tác dụng diệt khuẩn, bằng cách ngăn cản quá trình tổng hợp bình thường protein của vi khuẩn. Đây là thuốc độc bảng B. Streptomycin không được hấp thu qua đường ruột nên phải dùng đường tiêm bắp.

Streptomycin thường dùng trong những trường hợp nào?

- Đây là loại thuốc quen thuộc trong điều trị lao. Thường được dùng kết hợp với các thuốc kháng khuẩn khác trong điều trị bệnh do Mycobacteria khác gây ra kể cả u hủi.

- Streptomycin được dùng trong điều trị bệnh tularemia, dịch hạch. Hầu hết các nhà lâm sàng cho rằng streptomycin là thuốc được lựa chọn để điều trị cả hai bệnh này.

- Streptomycin phối hợp với tetracyclin hoặc doxycyclin trong điều trị bệnh Brucella và phối hợp với tetracyclin hoặc sulfonamid để điều trị bệnh sổ mũi ngựa (nhiễm khuẩn Mallomyces mallei).

- Streptomycin dùng đơn độc hoặc phối hợp với các thuốc chống nhiễm khuẩn khác để điều trị u hạch bẹn và hạ cam (granuloma inguinale và chancroid).

- Streptomycin phối hợp với penicilin G hoặc ampicilin trong điều trị viêm màng trong tim do Enterococcus và Streptococcus. Streptomycin cũng được dùng đơn độc hoặc phối hợp với các thuốc chống nhiễm khuẩn khác trong điều trị lậu. Tuy nhiên, streptomycin chỉ được dùng trong nhiễm khuẩn lậu do chủng nhạy cảm với streptomycin và khi những aminosid khác hoặc những thuốc chống nhiễm khuẩn khác không hiệu quả hoặc chống chỉ định.

Liều dùng và cách dùng

Streptomycin sulfat chỉ được dùng tiêm bắp sâu vào vùng cơ lớn. Ở người lớn, vị trí tiêm thích hợp nhất là phần tư mông trên - ngoài hoặc mặt giữa - bên cơ đùi hoặc cơ delta.

Chỉ tiêm vào cơ delta khi cơ này phát triển tốt như ở một số người lớn và trẻ lớn và phải thận trọng khi tiêm để tránh tổn hại dây thần kinh quay. Không được tiêm bắp vào vùng dưới và 1/3 giữa cánh tay. Cũng như tất cả những khi tiêm bắp, phải hút để tránh tiêm vô ý vào một mạch máu. Phải thay đổi vùng tiêm.

Phản ứng phụ của Streptomycin là gì?

Phụ nữ mang thai nếu dùng Streptomycin sẽ có nguy hiểm gì?

Thuốc sẽ gây thương tổn bào thai ở người mang thai, vì Streptomycin qua nhau thai rất nhanh, vào tuần hoàn thai nhi và dịch nước ối; nồng độ thuốc ở các mô này thường ít hơn 50% nồng độ trong huyết thanh mẹ.

Vài trường hợp được thông báo về độc tính trên tai của Streptomycin ở trẻ em do mẹ đã điều trị lao bằng Streptomycin; trẻ sơ sinh bị điếc với phản xạ ốc tai - mi mắt âm tính. Ngoài thương tổn đối với dây thần kinh số 8, không có những dị tật bẩm sinh khác do dùng streptomycin gây nên. Dùng streptomycin ở 3 tháng đầu thai kỳ có thể gây điếc ở trẻ.

Thời kỳ cho con bú nếu dùng Streptomycin sẽ có nguy hiểm gì?

Streptomycin thải qua sữa mẹ với lượng nhỏ. Tuy nhiên, Streptomycin được hấp thu kém qua đường tiêu hóa, nên không thấy thông báo có vấn đề ở trẻ đang bú.

Phản ứng phụ của Streptomycin với người bình thường

Gây độc với tai

Streptomycin gây độc với tai, do thuốc làm tổn thương dây thần kinh ốc tai và tổn thương dây tiền đình gây chóng mặt, chẹn dẫn truyền thần kinh - cơ, phản ứng quá mẫn và hiếm khi gây độc cho thận. Liều dùng hàng ngày càng cao, thời gian điều trị càng dài thì độc tính trên cơ thể sẽ càng lớn. Trẻ em sẽ chịu ảnh hưởng nặng hơn so với người lớn.

Đối với mắt

Thuốc gây rối loạn thị lực (gặp ở 50% trường hợp), dị cảm (thường xảy ra quanh miệng và cũng có ở các vùng khác trên mặt và tay), viêm dây thần kinh ngoại biên.

Gây độc đối với da

Phản ứng dị ứng có thể gặp ngoại ban da (xảy ra ở 5% người bệnh 7 - 9 ngày sau mũi tiêm đầu tiên), ban đỏ, sốt, mày đay, phù Quincke.

Gây độc với 1 số bộ phận khác trên cơ thể

Một số người bệnh khi dùng thuốc có thể bị mất khứu giác một phần hoặc toàn bộ (sau điều trị một thời gian dài), viêm rễ thần kinh, viêm tủy và những biến chứng thần kinh khác....

Khi thấy xuất hiện các phản ứng không mong muốn của thuốc này cần ngừng ngay điều trị bằng streptomycin.

Quá liều và xử trí Streptomycin

Triệu chứng: Tăng độc tính với thính giác.

Xử trí: Không có thuốc giải độc đặc hiệu, chỉ điều trị triệu chứng: Thẩm tách thận nhân tạo hoặc thẩm tách màng bụng để loại streptomycin ra khỏi cơ thể; dùng thuốc kháng cholinesterase; muối calci; hỗ trợ hô hấp bằng máy; thuốc chẹn dẫn truyền thần kinh – cơ.

Bài thuốc đông y giúp giảm phản ứng phụ của streptomycin

Theo Trung Quốc danh phương toàn tâp dùng bài: "Lục quân tử thang" (Giáo chủ phụ nhân lương phương)

Lục quân tử thang		Đẳng sâm	10	Bạch truật	9	Bạch linh	9
Cam thảo	6	Trần bì	9	Bán hạ	12

Cách dùng. Sắc uống ngày 1 thang

Công dụng.kiện tỳ ích khí, hòa vị hóa đàm

Theo Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn