GÃY XƯƠNG

Chế độ ăn uống, kiêng kị giúp xương nhanh liền

Nói chuyện trực tiếp với Lương y Nguyễn Hữu Toàn

I. Đại cương về gãy xương

Chức năng sinh lý của hệ xương: Nhiệm vụ bảo vệ ( hộp sọ, lồng ngực, ống sống…). Nhiệm vụ nâng đỡ: là trụ cột của cơ thể. Nhiệm vụ vận động: các xương nối với nhau qua các khớp, làm chỗ dựa vững chắc cho các cơ hoạt động. Hai đầu xương dài là nguyên uỷ và bám tận của các cơ, khi bị kích thích hoặc do thần kinh chỉ huy, cơ co ngắn hoặc duỗi dài ra, đáp ứng nhu cầu vận động của cơ thể.

Gãy xương là sự phá huỷ đột ngột cấu trúc bên trong của xương do cơ học khiến xương mất tính liên tục và hoàn chỉnh do chấn thương, lực uốn bẻ (hoặc xoắn vặn, hoặc cả hai), trực tiếp hoặc gián tiếp như: Tai nạn giao thông, tai nạn lao động, tai nạn do thể dục thể thao, tai nạn trong sinh hoạt, tai nạn học đường.

Bệnh nhân bị gãy xương có những biểu hiện: Biến dạng, cử động bất thường, có tiếng lạo xạo xương, đau, hạn chế hoặc mất vận động, sưng, vết bầm tím. Nặng có thể dẫn đến sốc: do đau, do mất máu. Ngoài ra có thể kèm theo tổn thương phần mềm như: lóc da, mất da dập nát, đứt co cân, cơ, đụng dập mạch máu, thần kinh. Nếu gãy xương hở sẽ thấy đầu xương gãy qua vết thương, mỡ tuỷ xương chảy qua vết thương phần mềm.

Xương gãy liền lại là phản ứng sinh học tự nhiên của cơ thể. Để xương gãy liền tốt cần phục hồi lưu thông máu đầy đủ vùng gãy, áp sát hai mặt gãy, bất động vững vàng ổ gãy. Có nghi ngờ gãy xương cần chụp phim X quang để thấy vị trí gãy, đường gãy, các di lệch, tổn thương sụn khớp, mô mềm. X quang có vai trò hết sức quan trọng, nó cho phép hiểu rõ các loại di lệch để chỉ định thủ pháp nắn chỉnh và chế tác các nẹp cố định, đồng thời kiểm tra sự ổn định của các đoạn gãy trong quá trình điều trị

II. Điều trị gãy xương kết hợp y học cổ truyền

Ngoài việc cố định xương gãy còn hết sức chú trọng vận động cơ khớp trong thời gian cố định. Xương gãy sau khi nắn chỉnh, được cố định một cách hợp lý, có thể giữ cho các đoạn xương gãy ở vị trí tương đối chính xác khiến giúp cho thương tổn chóng lành, xương gãy chóng liền và cơ năng chi sớm bình phục.

Quy trình điều trị một gãy xương gồm 4 nguyên tắc có quan hệ hữu cơ tuân thủ theo nguyên tắc đó là: Nắn chỉnh sớm xương gãy, cố định ngoài cục bộ một cách hợp lý, luyện tập công năng, dùng thuốc. Chỉ định điều trị theo y học cổ truyền cho các loại gãy xương được chỉ định bó bột và gãy xương sớm không do bệnh lý.

Căn cứ tình hình di lệch và loại gãy cụ thể mà dùng một hay phối hợp nhiều thủ pháp nắn chỉnh: sờ kéo đẩy áp nắn rung, nắn vòn ra sau, ấn ba điểm, tăng tiếp xúc, tách. Xương gãy sau khi nắn chỉnh cần được cố định một cách hợp lý để duy trì tốt vị trí các đoạn gãy ổ gãy được bất động tương đối, hai khớp trên và dưới ổ gãy được giải phóng hoàn toàn hoặc bị bất động một phần.

Dùng thuốc

Ngoài nguyên tắc cố định xương gãy là kết hợp động và tĩnh, nguyên tắc thứ hai trong điều trị gãy xương theo YHCT là kết hợp tại chỗ với toàn thân còn thể hiện trong dùng thuốc xoa hoặc đắp ngoài có tác dụng tại chỗ và thuốc uống trong có tác dụng toàn thân.

Thuốc dùng ngoài

Các thuốc dùng ngoài được sử dụng tuỳ thời kỳ, hướng theo các pháp điều trị như uống thuốc trong. Hai pháp được chú trọng: hoạt huyết tiêu ứ và bổ can thận, tiếp liền xương. Các bài thuốc được cấu tạo từ các vị thuốc có tác dụng hoạt huyết, lợi thuỷ, làm ôn ấm gân cốt, giảm đau, thúc đẩy liền xương và có tác dụng sát trùng.

Bài thuốc đắp		quế chi	20g	Đậu bỏ vỏ	3 cân
Gà con (bỏ lông và lòng)	1 con	Tầm gửi	20g
cơm nếp	Ba bát	vỏ gạo	20g

Quế chi, Tầm gửi, vỏ gạo tán bột tất cả các thứ giã nhừ lẫn nhau đắp vào vùng gãy sau khi đã kéo nắn.

Cao thống nhất:		Sáp ong	2 phần	Dầu thầu dầu	20 phần
Bột ngải cứu	4 phần	Bột đại hồi	0,8 phần
Bột cúc tần	8 phần	Bột quế chi	1,6 phần

Tất cả được trộn đều, ép lên vải mỏng hoặc giấy dai để dán vào vùng ổ gãy

Thuốc uống trong

Qua kinh nghiệm cổ truyền và các quan sát trên lâm sàng đã khẳng định: thuốc YHCT có tác dụng thông hoạt kinh lạc, tiêu thũng, chỉ thống, nhu dưỡng khí huyết, hoà dinh sinh tân. Thuốc YHCT được ứng dụng điều trị gãy xương phân chia làm ba thời kỳ: thời kỳ đầu, thời kỳ giữa và thời kỳ sau.

Thời kỳ đầu dùng theo pháp hành ứ, hoạt huyết, sinh tân;

Bài thuốc

Lá móng tay	12g	Huyết giác	12g
Ngải cứu	12g	Nghệ	8g
Tô mộc	10g

Nấu thành cao lỏng, mỗi ngày người lớn uống 30ml.

Hoặc dùng bài thuốc

Phục nguyên hoạt huyết thang		Hồng hoa	8 - 12g
Sài hồ	12 - 20g	Cam thảo	8 - 12g
Qua lâu căn	12g	x.s.g	8 - 12g
Đương qui	12g	Đại hoàng ( ngâm rượu)	4 - 12g
Đào nhân ( ngâm rượu sao)	8 - 16g

Sắc uống ngày 1 thang.

Thời kỳ giữa dùng pháp bổ ích can thận tiếp liền xương.

Bổ thận tráng cân thang		Đỗ Trọng	10
Sơn thù	8	Thanh bì	8
Bạch linh	10	Ngũ gia bì	8
Tục đoạn	10	Bạch thược	8

Thời kỳ sau dùng pháp cường cân, cứng cốt phục nguyên.

Thuốc bổ gân xương		Bột cốt toái bổ	12g
Mẫu lệ	4g	Bột lộc giác xương	10g

Hoặc dùng bài thuốc

Đẳng sâm	16g	Ba kích	16g	Hoàng kỳ	12g
Mẫu lệ	12g	Đương quy	12g	Cốt toái bổ	12g
Bạch truật	12g	Tục đoạn	12g	Hoai sơn	16g
Cẩu tích	12g	Thiên niên kiện	10g

Sắc uống ngày 1 thang

Ngoài ra có thể dùng bài bài rượu thuốc uống sau

Phòng phong	8g	Sa nhân	4g
Huyết giác	12g	Thiên niên kiện	5g
Xuyên quy	8g	Độc hoạt	8g
Tục đoạn	2g	Đại hoàng	8g

Cứ 1 lít rượu ngâm 65g thuốc, ngâm 7 ngày rồi lọc rượu uống.

III.Tập luyện phục hồi xương bị gãy

Tiêu chuẩn tháo nẹp là tại chỗ ấn không còn đau. Cử động chi gãy về mọi hướng không đau. Hết cử động bất thường. Trong điều kiện ngày nay X quang cho phép khẳng định liền xương bởi hình ảnh can xương, mất đường gãy.

Liền xương thực sự nhanh nhất 6 tháng sau gãy. Trẻ sơ sinh có thể sớm hơn

Luyện tập được coi là bước quan trọng trong điều trị gãy xương theo YHCT nhằm đạt tới mục đích điều trị đó là phục chức năng chi gãy. Nắn chỉnh xương gãy sớm, cố định xương gãy cục bộ một cách hợp lý, đồng thời tiến hành luyện tập chính xác theo tiến độ, phát huy được tính năng động chủ quan của người bệnh được coi như là nguyên tắc điều trị.

Nguyên tắc tập luyện: tập từ nhẹ đến mạnh, từ biên độ nhỏ đến biên độ lớn, từ đơn giản đến phức tạp và không được động tác tập nào gây đau.

Lương y Nguyễn Hữu Toàn

GÃY XƯƠNG

I. Đại cương về gãy xương

II. Điều trị gãy xương kết hợp y học cổ truyền

III.Tập luyện phục hồi xương bị gãy

DANH SÁCH CÁC BỆNH