CÁC BÀI THUỐC THANH NHIỆT HOÁ ĐÀM

1. THANH KHÍ HOÁ ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Qua lâu nhân	30g	Trần bì	30g
Hoàng cầm	30g	Hạnh nhân	30g
Chỉ thực	30g	Phục linh	30g
Đảm nam tinh	45g	Chế bán hạ	45g

Cách dùng:

Các vị trên nghiền mịn, dùng nước gừng vắt làm hoàn, mỗi lần 6g, uống với nước ấm. Cũng có thể làm thang sắc nước uống liều lượng châm chước theo tỷ lệ ở bài gốc.

Công hiệu:

Thanh nhiệt hoá đàm, lí khí chỉ khái.

Chủ trị:

Đàm nhiệt kết ở trong, ho đờm vàng, đặc dính như keo, ho mà không khoan khoái, thậm chí khí cấp nôn oẹ, vùng ngực vùng hoành đầy bí, tiểu tiện ngắn đỏ, chất lưỡi đỏ, rêu vàng nhờn,mạch hoạt sác.

Giải thích bài thuốc:

Trong bài này đảm nam tinh làm quân, vị đắng tính mát, thanh nhiệt hoá đàm, điều trị sự úng bế thực đàm thực hoả. Hoàng cầm, qua lâu nhân làm thần, giáng phế hoá hoá nhiệt đàm, giúp sức cho đảm nam tinh; trị đàm thì ắt cần lý trí cho nên lại dùng chỉ thực, trần bì hạ chí khai bí tiêu đàm tán kết tì sinh đàm phế tang đàm cho nên dùng phục linh kiện tỳ thẩm thấp, hạnh nhân tuyên lợi phế khí, bán hạ táo thấp hoá đàm. Các vị tương hợp, cộng thành công hiệu thanh nhiệt hoá đàm, lí khí dịu ho. Nhiệt thanh trừ, hoả hạ xuống, khí thuận đờm tiêu mọi chứng tự đỡ.

Bàn luận:

Điểm cốt yếu biện chứng bài này là đờm vàng đặc, rêu lưỡi vàng nhờn, mạch hoạt sác. Ngày nay thường dùng điều trị viêm phế quản, viêm phổi, giãn phế quán, áp xe phổi phế khí thũng. Nếu phế nhiệt úng thịnh thì gia thêm thạch cao, tri mẫu; nhiệt kết táo bón thì gia thêm đại hoàng; ho nôn đờm mủ thì gia thêm lô căn ngư tinh thảo, bại tướng thảo, đông qua nhân.

2. TIỂU HÃM HUNG THANG

Thành phần:

Hoàng liền	6g
Bán hạ	12g
Qua lâu nhân	30g

Cách dùng: sắc nước uống.

Công hiệu:

Thanh nhiệt hoá đàm, khoan hung tán kết.

Chủ trị:

Đàm nhiệt cùng nhau kết lại, lồng ngực phiền muộn bí tắc, ấn vào thì đau, hoặc ho đờm vàng đặc, lưỡi rêu vàng nhờn, mạch hoạt sác.

Giải thích bài thuốc:

Trong bài này qua lâu thực làm quân, thanh nhiệt hoá đàm, thông chứng tí ở ngực và cơ hoành; hoàng liên thì làm thần, tả nhiệt giáng hoả, tiêu trừ bí tắc ở dưới tim, còn bán hạ thì giáng nghịch tiêu bĩ, tiêu trừ kết đọng ở dưới tim, phối hợp sử dụng cùng với hoàng liên, một cay một đắng, cay khai đắng giáng, lại có qua lâu thực thanh nhiệt tẩy đờm, Thuốc chỉ có ba vị phối ngũ hợp lý, trị được đàm nhiệt hỗ kết, thành ra một bài thuốc rất hay để thông bế tắc ở vùng ngực vùng bụng.

Bàn luận:

Điểm cốt yếu biện chứng bài thuốc này là vùng ngực vùng bụng bế tắc buồn bực, sờ ấn vào là đau, rêu lưỡi vàng nhòn, mạch hoạt sác. Ngày nay thường dùng điều trị viêm phế quản, viêm phổi, viêm màng phổi lao tiết dịch, đau thắt ngực do bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, bệnh tim nguyên nhân từ phổi, viêm thực quản, dạ dày, loét dạ dày tá tràng, loạn thần kinh dạ dày, viêm gan hoàng đản, giun chui ông mật, viêm túi mật, sỏi mật viêm tuyến tuỵ mạn tính, đau dây thân kinh liên sườn. Nếu đau đầy trướng nhiều thì gia thêm chỉ thực, uất kim; đau lan hai sườn thì gia thêm sài hồ; hoàng cầm; buồn oẹ nôn mửa thì gia thêm trúc nhự, sinh khương; đờm đặc chắc như keo thì gia thêm đảm nam tinh, bối mẫu; trong tim buồn bực thì gia thêm chi tử, đậu khấu.

Dược lý hiện đại nghiên cứu cho biết bài thuốc này có tác dụng kháng khuẩn tiêu viêm, lợi mật, kiện vị chống nôn, làm gián rộng mạch vành, hạ lypit huyết.

Các bài thuốc phụ thêm

1. Tiêu hâm hung gia chỉ thực thang "ÔN BỆNH DIỂƯ BIỆN". Tức là bài thuốc này gia thêm chỉ thực mà ra. Công năng thanh nhiệt hoá đàm, giáng khí khai kết. Chủ trị dương minh thử thấp, thuỷ kết ỏ ngực, mặt đỏ minh nóng đầu váng, không ớn rét nhưng sợ nóng, khát muốn uống mát, uốhg không hết khát, uống nước vào là nôn, ấn vào đau dưới ngực, tiểu tiện ngắn, đại tiện bế, rêu lưỡi vàng hoạt, mạch hồng hoạt.

2. Hãm hung thừa khí thang "THƯƠNG HÀN ÔN ĐỊCH ĐIÊU BIỆN”. Tức bài này gia thêm cương tàm, thuyền thoái, hoàng cầm, hoàng bá, chì tử, chỉ thực, hậu phác, đại hoàng, mang tiêu mà ra. Công năng thanh nhiệt tả hoả, hoá đàm thông tiện. Chủ trị ôn bệnh tam tiêu hoả nhiệt, vùng ngực và cơ hoành bĩ tắc mà đau, đại tịên không thông, nói mê điên loạn không nhận ra người.

3. Hãm hung thừa khí thang "TRÙNG ĐÍNH THÔNG Tực THƯƠNG I HÀN LUẬN". Tức bài này gia thêm chỉ thực, sinh xuyên quân, phong hoá tiêu

mà thành. Công năng thanh nhiệt tả hoả, hoá đàm thông tiện. Chủ trị đàm nhiệt ẩn kết, phủ khí không thông, sôt, vùng ngực vùng cơ hoành bị tốc mà đau, thậm chí tinh thần mê man nói sảng, bụng trướng đại tiện bế, rêu lưỡi vàng nhờn, mạch trầm hoạt.

3. ÔN ĐẢM THANG

Thành phần:

Bán hạ	6g	Trúc nhự	6g
Chỉ thực	6g	Trần bì	9g
Chích cam thảo	3g	Phục linh	5g
Sinh khương	3 lát	Đại táo	5 quả

Cách dùng: sắc nưốc uống.

Công hiệu:

Lí khí hoá đàm thạch đàm hoà vị.

Chủ trị:

Đảm vị bất hoà, đàm nhiệt quấy rốì bên trong, hư phiền mất ngủ, hoặc nôn mửa nấc cụt, hoảng hốt không yên, động kinh.

Giải thích bài thuốc:

Bài này lấy bán hạ làm quân giáng nghịch hoà vị, táo thấp hoá đằm; lấy trúc nhự làm thần, thanh nhịêt hoá đàm, chống nôn mửa trừ phiền; chỉ thực hành khí tiêu đàm, khiến đòm theo khí mà xuống; làm tá thì có trần bì, lí khí táo thấp, phục linh kiện tỳ thẩm thấp, khiến cho thấp khử đờm tiêu; làm sứ thì có gừng, táo, cám thảo ích tì hoà vị mà lại điều hoà các vị thuốc. Tổng hợp cá bài có hiệu lực lý khí hoá đàm, thanh đàm hoà vị đốì vối các chứng động kinh run sợ do đảm nhiệt quấy rối bên trong, thì uống thuốc này sẽ thanh nhiệt tiêu đòm làm yên sự kinh sợ êm co giật. Đối với chứng hư phiền do đảm nhiệt vị nghịch, nôn mửa thì uống thuốc này sẽ thanh đảm hoà vị, trừ phiền chống nôn mửa.

Bàn luận: Điểm cốt yếu biện chứng bài thuốc này là hư phiền mất ngủ, rêu lưỡi nhờn mạch hoạt. Ngày nay thường dùng để điều trị điên cuồng, loạn thần kinh, mất ngủ, động kinh, nhức đầu, ù tai xây xẩm, trúng gió, bệnh mạch vành, cao huyết áp nguyên phát, viêm dạ dày, loét tá tràng, viêm phế quản, ho gà, urê huyết hội chứng tắt dục tuổi già, thai nghén nôn oẹ, trẻ nhỏ kinh phong. Nếu đàm nhiệt nặng thì gia thêm hoàng liên; trong ngực ức uất thì gia thêm ủất kim, thanh bì. mất ngủ thì gia thêm táo nhẫn, hợp hoan bì, dạ giao đằng; điên cuồng gia thêm đảm nam tĩnh, viễn chí, thiên trúc hoàhg, xương bồ, uất kim; độnh kinh thì gia thêm đảm nam tinh, xương bồ, uất kim, bạch phàn; chóng mặt, gia thêm thiên ma, câu đằng; tim rung thì gia thêm long cốt, mẫu lệ; bệnh tê tí ở ngực thì gia thêm qua lâu, giới bạch, uất kim, nôn mửa gia thêm hoàng liên, tô diệp.

4. CÔN ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Đại hoàng	240g	Hoàng cầm	240g
Mông thạch	30g	Trầm hương	15g

Cách dùng:

Các thuốc trên nghiền mịn dấp nước làm hoàn mỗi lần 5 - 9g mỗi ngày 1- 2 lần, uống với nước ấm.

Công hiệu:

Tả hoả trục đàm.

Chủ trị:

Thực nhiệt đàm lâu cũ, phát ra thành điên cuồng kinh khiếp run rẩy, hoặc hôn mê sợ hãi, hoặc ho suyễn đờm đặc, hoặc ngực bụng bĩ tắc buồn bã, hoặc ù tai chóng mặt, hoặc kết hạch cổ, hoặc máy mắt máy miệng, hoặc mất ngủ, hoặc mê mộng kỳ quái hoặc khớp xương đau nhức, hoặc phiền muộn nghẹn thở hoặc bí đại tiện, rêu lưỡi vàng dày, mạch hoạt sác mạnh.

Giải thích bài thuốc:

Trong bài thuốc tiêu do án mông thạch làm quân, tính nó táo mạnh thiên về công trúc tích đờm cũ mai phục ẩn dấu đã lâu; đại hoàng khổ hàn, rửa được thực nhiệt, khai đờm hoả cho đi xuống, làm thần, làm tá thì có hoàng cầm đắng hàn tả hoả, thiện về thanh nhiệt ỏ khí phận của thượng tiêu, lại dùng trầm hương nhanh chóng cho khí giáng hạ, cũng là cái lẽ trị đờm thì trước hết phái thuận khí. Phối hợp dùng 4 vị này thì sức hạ hành đành đuổi mạnh hơn, là bài thuốc rất hay đuổi đờm do thực nhiệt đã lâu.

Bàn luận:

Điểm cốt yếu biện chứng bài thuốc này là đàm cũ thực nhiệt, sinh ra nhiều chứng, thể hiện đại tiện bón, lưỡi đỏ rêu vàng dày, mạch hoạt sác có lực. Ngày nay thường dùng điều trị điên cuồng, động kinh chóng mặt, suyễn, hung tý, cổ trướng, mộng du, histeri, tràng nhạc, trẻ nhỏ cấp kinh phong.

Dược lực bài này khá mạnh, người không có đờm cũ thực nhiệt, người hư yếu phụ nữ có thai đều cẩn thận khi dùng để tránh tổn thương chính khí.

5. TRÚC LỊCH ĐẠT ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Khương bán hạ	60g	Trần bì	60g
Bạch truật	60g	Đại hoàng	60g
Phục linh	60g	Hoàng cầm	60g
Chích cam thảo	45g	Nhân sâm	45g
Thanh mông thạch	30g	Trầm hương	15g

Cách dùng:

Các vị thuốc trên cộng nghiền thành bột mịn, lấy nước trúc lịch, khương trap làm hoàn. Mỗi lần uống 3- 6g mỗi ngày uống 21ần. Cũng có thể làm thang sắc nước uống, lượng dùng châm chước theo tỷ lệ bài gốc.

Công hiệu:

Tả hoả trục đàm kiện tỳ táo thấp

Chủ trị:

Đờm dãi ngưng tụ thành tích, kết lại ở ngực và vùng cơ hoành, ho, nôn không ra, từ yết hầu cho đến dạ dày co hẹp, đau nhức, mắt mờ, chóng mặt, bụng có cục xoắn, ho suyễn dòm đặc, đại tiện táo bón, rêu lưỡi vàng nhờn mà dày; đờm nhiệt uẩn kết, thần chí hôn mê, điên cuồng kinh giật.

Giải thích bài thuốc:

Bài này chủ dược là trúc lịch thanh nhịêt hoá đầm; mông thạch, đại hoàng, hoàng cầm, trầm hương cùng phối hợp tức là cẩn đàm hoàn, có thể tả hoả trục đàm; bán hạ ,trần bì, phục linh, chích cam thảo, sinh khương trap cộng dùng chính là lấy phềp nhị trần thang, để táo thấp hoá đấm, lí khí hoà trung; nhân sâm, bạch truật, phục linh, chích cam thảo phối hợp với nhau tức là tứ quân tử thang, ý nghĩa ỏ chổ ích khí kiện tỳ trố thấp, khiến tì vượng lên mà thấp bị khử đi, đờm không sinh ra được nữa. Phoi ngũ cạc thuốc, có công hiệu tả hoả trục đàm, kiện tỳ táo thấp.

Bàn luận:

Điểm cốt yếu biện chứng bài thuốc này là ngực bụng bí tắc buồn bực, mắt mờ đầu óc quay đảo, ho suyễn đờm đặc rêu lưỡi vàng nhờn ngày nay thường dùng điều trị viêm phế quản mãn tính điên cuồng dược lực bài này khá mạnh người hư nhược phũ nữ có thai cẩn thận khi dùng.

Liên hệ tư vấn chữa bệnh

Bạn có thể gọi đến số 18006834 (miễn cước gọi) để được bác sĩ tại Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn tư vấn chi tiết về bệnh và cách điều trị.

Thaythuoccuaban.com Tổng hợp

*************************

CÁC BÀI THUỐC THANH NHIỆT HOÁ ĐÀM

1. THANH KHÍ HOÁ ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Cách dùng:

Công hiệu:

Chủ trị:

Giải thích bài thuốc:

Bàn luận:

2. TIỂU HÃM HUNG THANG

Thành phần:

Công hiệu:

Chủ trị:

Giải thích bài thuốc:

Bàn luận:

Các bài thuốc phụ thêm

3. ÔN ĐẢM THANG

Thành phần:

Công hiệu:

Chủ trị:

Giải thích bài thuốc:

4. CÔN ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Cách dùng:

Công hiệu:

Chủ trị:

Giải thích bài thuốc:

Bàn luận:

5. TRÚC LỊCH ĐẠT ĐÀM HOÀN

Thành phần:

Cách dùng:

Công hiệu:

Chủ trị:

Giải thích bài thuốc:

Bàn luận:

TỔNG HỢP BÀI THUỐC HAY, BÀI THUỐC KINH NGHIỆM CHỮA BỆNH