BÀI THUỐC KINH NGHIỆM CHỮA BỆNH PHÙ THŨNG

PHÙ THỦNG

Kinh nghiệm điều trị của Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn do lương y Nguyễn Hữu Toàn tổng kết.

1. Khái niệm:

Thận hư nhiễm mỡ là bệnh danh của Tây y, Đông y gội là phù thũng.

Khi phát, bệnh không giống nhau có khi phát ở mặt trước rồi dần dần chuyển xuống tay chân và bụng; có khi phát ở bụng trước rồi dần dần ra tay chân lên mặt. Có khi phát ra ở chân trước rồi dần dần lên bụng lên mặt, qua thời giai toàn thân sưng phù. Sách Kim Quỹ chia ra làm 5 loại: Phong thuỷ, bì thuỷ, chính thuỷ, thạch thuỷ và hoàng thuỷ.

Nhưng về sau các danh y quy nạp lại thành 2 loại: Dương thuỷ và âm thuỷ, nói chung đều là thuỷ thũng.

2. Nguyên nhân, cơ chế.

Dương thuỷ: Người ta khi cảm nhiễm phải tà khí như phong hàn, thủ thấp, làm cho khí ở phổi và bì phu không thông đạt mà phát chứng phù nề nửa người trên. Lâu ngày uất kết hoá nhiệt, kết hợp với thức ăn khó tiêu hoá bên trong mà thành bí kết đại tiểu tiện gây căng trướng. Nếu không giải quyết kịp thời thì sẽ dẫn đến âm thủy.

Âm thuỷ: Từ dương thuỷ chuyển đến âm thuỷ hoặc do ăn uống không cẩn thận, hoặc người bệnh do bản chất dương khí kém, tỳ vị yếu, vận hoá chậm, thấp dịch ứ đọng thẩm thấu vào thớ thịt sinh phù nề. Hoả sinh thổ, tỳ thổ yếu ảnh hưởng đến thận hoả do đó không hoá được thuỷ khí ở bàng quang, nước ứ đọng sinh phù thũng.

3. Đông y chữa bệnh phù thũng:

- Nếu cấp thì chữa triệu chứng như: Phát tán, phong hàn trừ thấp, dùng bài Tỳ hợp vối ngũ bì hoặc bài Bình vị hợp với ngũ linh thang.

- Nếu bị mãn đầy trướng thì dùng: Công hạ trực lợi thuỷ, bài Chu sa thần hiệu hoàn, Vũ công tán.

- Hoàn trị bản: Như tỳ hư dùng bài Thực ẩm, hoặc Lý trung thêm quế, phụ, thêm các thứ thông đạo. Tỳ thận dương hư dùng bài Chân vu thang, hoặc Thân khí hoàn gia vị. Trên đây là kinh nghiệm cổ phương và cổ điển.

4. Bài thuốc chữa bệnh phù thũng

4.1. Việt tỳ thang:

Ma hoàng: 10 gam

Bạchtruật: 15 gam

Cam thảo: 5 gam

Thạch cao: 30 gam

Sinh khương: 10 gam

Táo: 15 gam

4.2.Ngũ bì ẩm:

Địa cốt bì: 15 gam

Phục linh bì: 10 gam

Đại phúc bì: 10 gam

Ngủ gia bì: 15 gam

Sinh khương bì: 10 gam

4.3. Chu sa thần hiệu hoàn:

Khiêu ngưu: 40 gam

Thanh bì: 8 gam

Đại hoàng: 20 gam

Nguyên hoa: 8 gam

Mộc hương: 4 gam

Cam toại: 8 gam

Binh lang: 8 gam

Đại kính: 8 gam

4.5. Lục quan hợp tứ linh thang:

Cam thảo: 4 gam

Trư linh: 12 gam

Bạch truật: 12 gam

Trạch tả: 12 gam

Bạch linh: 12 gam

Sa sâm: 12 gam

Bán hạ: 8 gam

Mộc thông: 12 gam

Trần bì: 8 gam

Xa tiền: 12 gam

4.6. Thận khí hoàn:

Thục địa: 20 gam

Bạch linh: 12 gam

Ngưu tất: 8 gam

Đan bì: 12 gam

Xa tiền: 12 gam

Phụ tử: 8 gam

Sơn phù: 12 gam

Trạch tả: 12 gam

Hoài sơn: 12 gam

5. Bài thuốc kinh nghiệm chữa bệnh phù thũng

Trong quá trình theo dõi điều trị. Phòng khám Đông y dựa theo phương thuốc bí truyền của dòng họ sẵn có, kết hợp với thuốc gia truyền và kinh nghiệm của các lương y mà đề ra những phương pháp điều trị thành công thức sau đây: